|
ÖZET: Ticari hatlı araçlardan alınması gereken vize ve uygunluk belgesi ücretlerinin bir kısmının tahsil edilmediği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’na göre, belediye meclisince belirlenen tarifelere göre alınacak ücretler, belediyenin gelirleri arasında yer almaktadır. Kilis Belediyesi’nin 2013 tarihli yönetmeliklerinde, servis araçlarının her yıl gerekli belgeleri almasının zorunlu olduğu belirtilmiş, belgelerin eksikliği durumunda cezai yaptırımlar öngörülmüştür.
Yapılan incelemeler sonucunda, (S plaka) 205 araçtan 163’ü, (M plaka) 30 araçtan 27’si ve (T plaka) 257 araçtan 228’inin belgelerinden kaynaklanan toplam alacak miktarının 1.344.000 TL olduğu, ancak bu tutarın 31.12.2024 itibarıyla tahsil edilmediği ortaya çıkmıştır. İdare, bu alacakların tahakkuk ettiğini belirtmesine rağmen, yıl sonu itibarıyla tahsilat yapılmadığı görülmektedir. Bu durum, kamu idaresinin gelir kaybına yol açmakta ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hukuki ve mali riskler doğurmaktadır. Ayrıca, denetim eksiklikleri nedeniyle yükümlülüklerini yerine getirmeyen araç sahiplerine karşı caydırıcılık sağlanamamaktadır. Bu bağlamda, ilgili ücretlerin tahsil edilmesi için gerekli işlemlerin başlatılması ve denetim faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Ticari Hatlı Araçların Bazılarından Yönetmelik ve Belediye Meclisi Tarafından Belirlenen Ücretlerin Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Ticari hatlı araçlardan vize ve uygunluk belgesi ücretlerinin bir kısmının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Gelirleri” başlıklı 59’uncu maddesinde; belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler ve diğer gelirler belediyenin gelirleri arasında sayılmıştır. Aynı zamanda 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun “ Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’ncü maddesinin (m) bendinde, yapılacak hizmetler karşılığı alınacak ücretler de belediye gelirleri arasında sayılmıştır.
03.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren Kilis Belediyesi Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği ve (S) Plakalı Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği’nde, servis araçlarının her yıl güzergah izin belgesi ve uygunluk belgesi almasının zorunlu olduğu düzenlenmiştir. Yönetmeliğin “Cezalar” başlıklı 23’üncü maddesinde ise bu belgelerin bulunmaması halinde ilgililerin 5326 sayılı Kanun kapsamında cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Ticari taksiler (T plaka) için yürürlükte olan Ticari Taksi ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te, ilgili kişilerin her yıl geçerli çalışma izin belgesi almak zorunda olduğu ifade edilmiştir.
Özel halk otobüslerine ilişkin düzenlemeleri içeren Özel Halk Otobüsleri Çalışma ve Seyrüsefer Yönetmeliği’nin 23’üncü maddesinde, M plaka araç sahiplerinin her yıl vize ücreti ödeyerek belediyeden çalışma ruhsatı almasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Anılan düzenlemelere uygun olarak, ticari araçlara yönelik vize, izin ve uygunluk belgelerine ilişkin ücretler, Kilis Belediyesi 2024 yılı gelir tarifesinde belirlenmiştir.
Ancak yapılan incelemelerde idarenin;
(S plaka) 205 adet aracın 163’ünden kaynaklanan belgelerden doğan toplam 324.000 TL alacağı,
(M plaka) 30 adet aracın 27’sinden kaynaklanan belgelerden doğan toplam 108.000 TL alacağı,
(T plaka) 257 adet aracın 228’inden kaynaklanan belgelerden doğan toplam 912.000 TL alacağı, bulunmakta olup toplam 1.344.000,00 TL tutarında alacak 31.12.2024 tarihi itibarıyla halen tahsil edilmemiş olmasına rağmen, idare tarafından herhangi bir yaptırım uygulanmadığı, ödeme yapmayanlara yönelik işlem başlatılmadığı belirlenmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, tüm ticari araçlara ilişkin tahakkukların yapılarak Mali Hizmetler Müdürlüğüne gönderildiği ifade edilmişse de, bulgu metninde de belirtildiği üzere yıl sonu itibarıyla bu alacakların tahsil edilmediği görülmektedir.
Mevzuatta belirlenen ve tarifede düzenlenen alacakların tahsil edilmemesi, idarenin gelir kaybına uğramasına ve kamu kaynaklarının etkin kullanılmamasına neden olmakta, ayrıca yasal düzenlemelerle belirlenen tahsilat yükümlülüğünü yerine getirmemesi sebebiyle idare açısından hukuki ve mali riskler doğurmaktadır. Bunun yanı sıra, denetim faaliyetlerinin yürütülmemesi, yükümlülüklerini yerine getirmeyen plaka sahipleri için caydırıcılığın sağlanamamasına ve mevzuata aykırı şekilde faaliyet göstermelerine zemin hazırlamaktadır.
Bu çerçevede, ilgili ücretlerin tahsil edilmesine yönelik gerekli işlemlerin başlatılması, ödeme yapmayanlar hakkında yasal yaptırımların uygulanması ve idarenin denetim faaliyetlerini yerine getirerek mevzuata uyumu sağlaması gerekmektedir.