|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ticari mahiyette olmayan borç tutarlarının 320 Satıcılar Hesabında izlendiğini ortaya koymuştur. Kılavuzluk ve römorkörcülük gelirleri ile sayısal takograf gelirleri, Hazineye ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine (TOBB) aktarılmak üzere bekletilen tutarlar olmasına rağmen, bu tutarların ticari borç olarak kaydedilmesi mevzuata aykırıdır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu tür gelirlerin 362 Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabında izlenmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, kılavuzluk ve römorkörcülük gelirleri ile sayısal takograf gelirlerinin 320 nolu hesap yerine 362 nolu hesapta izlenmesi gerektiği tespit edilmiştir. Bu durum, 2021 yılı bilançosunda 320 nolu hesapta 4.814.150,00 TL fazla, 362 nolu hesapta ise aynı tutarda noksanlık yaratmıştır. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli düzeltmeleri yapacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, mali tabloların doğru ve eksiksiz bilgi sunabilmesi için, ticari mahiyet taşımayan borç tutarlarının 362 nolu hesapta izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu düzenleme, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ticari Mahiyette Olmayan Borç Tutarlarının Satıcılar Hesabında İzlenmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kılavuzluk ve römorkörcülük gelirlerinden Hazineye, sayısal takograf gelirlerinden Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine (TOBB) aktarılmak üzere bekletilen tutarların ticari borç mahiyetinde olmamasına rağmen, 320 Satıcılar Hesabında izlendiği görülmüştür.
Kılavuzluk ve Römorkörcülük gelirleri, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı’nın gelirlerini belirleyen 490’ıncı maddesinin ikinci fıkrasında İşletmenin gelirleri arasında sayılmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise, kamu kurumu ve özel kuruluşlarca elde edilen gayrisafi hasılattan yatırılacak payın en geç tahsil edildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar Bakanlık döner sermaye işletmesi muhasebe birimi hesaplarına yatırılacağı, yatırılan miktarın %50’sinin takip eden ayın yirmisine kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Bakanlık merkez muhasebe birimine aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 264’üncü maddesinde, 320 Satıcılar Hesabının işletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan ticari borçlarının izlenmesi için kullanılacağı; 289’uncu maddesinde ise, 362 Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabının döner sermayeli işletmelerce genel bütçeye aktarılacak tutarlar, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu payı, idare masraflarına katılma payı, amortisman payı, kâr payı, merkez hissesi gibi Hazineye veya ilgili idareye ödenecek gelir ve payların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Ayrıca, Bakanlık, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini 16.04.2010 tarihli Protokol ve 09.02.2017 tarihli Ek Protokoller ile sayısal takograf sisteminin uygulanması için ulusal otorite olarak görevlendirmiş, bazı teknik iş ve işlemleri yerine getirmek üzere TOBB’u yetkilendirmiştir. Bahse konu Ek Protokol’ün 4.1 maddesinde, protokol kapsamında tahsil edilecek ücretlerin bir emanet hesapta tutulacağı, firma ve atölye kartları ile kişiselleştirilen her sürücü kartı için tahsil edilen ücretin yarısının Döner Sermaye Saymanlığı hesabına, diğer yarısının ise TOBB hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 320 nolu hesap faaliyet konusu alımlardan kaynaklanan ve ticari mahiyet arz eden borçlanmaları izlemek için kullanılmaktadır.
Yapılan incelemede, kılavuzluk ve römorkörcülük gelirlerinden Hazineye, Bakanlık ile TOBB arasında yapılan protokoller gereği sayısal takograf gelirlerinden bu kuruluşa aktarılan tutarların 362 nolu hesap yerine, 320 nolu hesapta izlendiği tespit edilmiştir.
Söz konusu tutarlar Döner Sermaye İşletmesi ile ilgili kurum ve kuruluşlar arasındaki ticari bir ilişkiye dayanmadığından, bu tutarların 320 nolu hesapta izlenmesi Yönetmelik hükümlerine uygun değildir. Mevzuata uygun olmayan kayıtlar nedeniyle 2021 yılı Bilançosunda; 320 nolu hesap 4.814.150,00 TL fazla, 362 nolu hesap ise aynı tutarda noksan raporlanmıştır.
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup, gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, mali tabloların söz konusu yükümlülüklere ilişkin tam ve doğru bilgi sunmasını teminen bahse konu yükümlülüklere ilişkin tutarların 362 nolu hesapta izlenmesinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.