|
ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, ticari üniteler için ortak gider tüketim bedellerinin tahsilatında ciddi sorunlar yaşandığını ortaya koymaktadır. Özel bütçeli idarelerin kiralamalarında, kiracılardan alınması gereken bu bedellerin tam olarak toplanamadığı, ayrıca tahsilat sürecini izlemek için gerekli sistemlerin kurulmadığı ve kontrollerin yetersiz olduğu belirlenmiştir. İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığı’nın yetkilendirildiği protokole göre, kiracılar, elektrik, su, doğalgaz gibi ortak giderleri kendi abonelikleri üzerinden ödemekle yükümlüdür. Ancak abonelik yapılamaması durumunda, bu giderlerin ölçülmesi için gerekli araçların kiracı tarafından sağlanması ve hesaplanan tutarın ilgili idare hesabına yatırılması gerekmektedir.
Denetim bulgularına göre, idareye sadece elektrik giderleri için ödeme yapılmakta, diğer ortak giderler için herhangi bir tahsilat gerçekleşmemektedir. İdarenin elinde, hangi dönemlerde hangi kiracılardan tahsilat yapılması gerektiğine dair bir takip sistemi bulunmamaktadır. Bu durum, kiracılardan tahsil edilmesi gereken ortak giderlerin eksik kalmasına ve idarenin gelir kaydının doğru bir şekilde yapılamamasına yol açmaktadır. İdare, ticari ünitelerden alınması gereken ortak tüketim bedellerinin tahsilatını sağlamak amacıyla, tüm birimlere gerekli bilgilendirmeyi yapmış olsa da, öncelikle bir takip sisteminin kurulması ve kontrollerin artırılması gerekmektedir. |
BULGU: Ticari Ünitelere Ait Ortak Gider Tüketim Bedelinin Tahsilatının Yapılamaması, Tahsilata İlişkin Takip Sisteminin Kurulmaması ve Kontrollerin Geliştirilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarece yapılan ticari ünite kiralamalarında, kiracılar tarafından hesaba yatırılması gereken ortak gider tüketim bedellerinin tahsilatının tam olarak sağlanamadığı, buna ilişkin takip sisteminin kurulmadığı, gerekli kontrollerin oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığının Ticari Ünite Kiralamalarında Yetkilendirildiği Protokol kapsamında gerçekleştirilen “ticari ünite kiralama” sözleşmelerinin elektrik, su, doğalgaz vb. bedellerinin düzenlendiği 18’inci maddesinde; kiralanacak alanların elektrik, su, doğalgaz, ısıtma, soğutma, havalandırma vb. ortak gider tüketimleri, kiracının kendi adına yaptıracağı abonelikler üzerinden ödeneceği, abonelik işleminin mümkün olamaması durumunda; bahsi geçen tüketimlerin ölçülebilmesi için gerekli araçlar kiracı tarafından temin edilerek ve güncel tarifeler üzerinden usulüne uygun, eksiksiz ve aylık olarak iş yurdu kurumu hesabına yatırılacağı, ortak giderler genel bütçeden karşılanıyor ise o bütçenin hesabına yatırılması gerektiği düzenlenmiştir.
Sözleşmenin 22’nci maddesinde, şartname ve Adalet Bakanlığının gelir getirici yerlerin kiralanması konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile imzaladığı Protokol, kira sözleşmesinin ekini teşkil eder şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Buna göre, kendi adına abonelik yaptıramayan kiracılar ortak tüketim giderlerini, bu gideri karşılayan idare-genel bütçe veya işyurdu- hesabına yatıracaktır. Elektrik, su, doğalgaz, ısıtma, soğutma, havalandırma vb. ortak gider hangi kurum bütçesinden karşılandı ise kiracının gerekli araçları temin ederek güncel tarifelere göre eksiksiz usulüne uygun olarak (süzme sayaç veya pay ölçer ile) hesaplanan kendi payına düşen tutarı aylık olarak o kurum hesabına yatırması gerekmektedir. İdare tarafından ise kurum geliri olan bu tutarların takip ve tahsilinin sağlanması gerekmektedir.
İdare hesabına ortak tüketim giderlerinden sadece elektrik bedellerinin gönderildiği, ısıtma, soğutma, havalandırma, su giderine ilişkin ödeme yapılmadığı, yapılan elektrik bedeli ödemelerinin hangi bütçeden karşılandığına bakılmaksızın İdareye gönderildiği tespit edilmiştir.
Ticari ünitelerin bulunduğu idarelerde ortak giderler, bazı dönemler İdare bütçesinden karşılanıyor iken, aynı ticari ünite ortak gideri bazı dönemlerde de genel bütçe ödenekleri ile karşılanabilmektedir. İdarenin elinde hangi dönem hangi ünitelerin ortak giderlerinin kiracı tarafından yatırılacağına dair bir takip sistemi ve bilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle kurumda kiracılardan tahsil edilmesi gereken ortak gider tüketim bedel tutarı ya da eksik tahsilat tutarı bilgisi yoktur. İdare tarafından sadece hesaba yatırılan elektrik tutarlarının kaydı yapılmaktadır. Ticari ünite tarafından ne kadar ortak katılım bedeli yatırılıyorsa İdare tarafından o kadarı gelir kaydedilmektedir. Ayrıca genel bütçeden karşılanan elektrik bedelleri genel bütçeye aktarılması gerekirken çoğunlukla İdareye yatırılmaktadır. Takip sistemi kurulmaması nedeniyle ticari ünitenin borç tutarı ve buna ilişkin tahsilatının takibi yapılamamaktadır.
İdare, ticari ünitelere ait ortak tüketim bedellerinin tahsil edilerek, ilgili bütçe hesabına yatırılması için tüm birimlere 11.05.2022 tarihli ve 7631 sayılı yazı ile gerekli bilgilendirmenin yapıldığını bildirmiştir.
İdare tarafından ticari ünitelerin, sözleşme hükümlerine uygun olarak İdare bütçesinden karşılanan tutarlardan kendi hisselerine düşen ve Kurum hesabına yatırılması gereken elektrik, su, doğalgaz gibi ortak gider bedellerinin tahsilatı için öncelikli olarak takip sisteminin kurulması ve kontrollerin geliştirilmesi gerekmektedir.