|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ticari ünitelerin ortak gider tüketim bedellerinin tahsilatında ciddi sorunlar yaşandığını ortaya koymuştur. 718 ticari ünite kiralamasında, kiracılar tarafından ödenmesi gereken ortak giderlerin tahsilatı tam olarak gerçekleştirilememiştir. Ayrıca, bu tahsilatları takip edecek bir sistemin kurulmadığı ve gerekli kontrollerin sağlanmadığı tespit edilmiştir. Kiralama sözleşmelerinde, elektrik, su, doğalgaz gibi ortak giderlerin kiracıların kendi abonelikleri üzerinden ödenmesi gerektiği belirtilmiş, abonelik yapılamadığı durumlarda ise kiracının bu giderleri ölçmek için gerekli araçları temin etmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Sözleşmelerin hükümlerine göre, kiracılar, kendi paylarına düşen ortak giderleri, ilgili kurumun hesabına yatırmakla yükümlüdür. Ancak, idare tarafından yapılan incelemelerde, yalnızca elektrik bedellerinin tahsil edildiği, diğer giderlere ilişkin ödemelerin yapılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, ticari ünitelerin hangi dönemlerde hangi giderlerin ödenmesi gerektiğine dair bir takip sisteminin eksikliğinden kaynaklanmaktadır. İdare, kiracılardan tahsil edilmesi gereken ortak giderlerin takibi için acilen bir sistem kurmalı ve kontrolleri güçlendirmelidir. |
BULGU: Ticari Ünitelere Ait Ortak Gider Tüketim Bedelinin Tahsilatının Yapılamaması, Tahsilata İlişkin Takip Sisteminin Kurulmaması ve Kontrollerin Geliştirilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarede, 718 adet ticari ünite kiralamasında, kiracılar tarafından hesaba yatırılması gereken ortak gider tüketim bedellerinin tahsilatının tam olarak sağlanamadığı, buna ilişkin takip sisteminin kurulmadığı, gerekli kontrollerin oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığının Ticari Ünite Kiralamalarında Yetkilendirildiği Protokol kapsamında gerçekleştirilen “Ticari Ünite Kiralama” sözleşmelerinde; elektrik, su, doğalgaz vb bedellerinin düzenlendiği 18’inci maddesinde yer verildiği üzere, kiralanacak alanların elektrik, su, doğalgaz, ısıtma, soğutma, havalandırma vb. ortak gider tüketimleri, kiracının kendi adına yaptıracağı abonelikler üzerinden ödeneceği, abonelik işleminin mümkün olamaması durumunda; bahsi geçen tüketimlerin ölçülebilmesi için gerekli araçlar kiracı tarafından temin edilerek ve güncel tarifeler üzerinden usulüne uygun, eksiksiz ve aylık olarak iş yurdu kurumu hesabına yatırılacağı, ortak giderler genel bütçeden karşılanıyor ise o bütçenin hesabına yatırılması gerektiği düzenlenmiştir.
Sözleşmenin 22’nci maddesinde, Şartname ve Adalet Bakanlığının gelir getirici yerlerin kiralanması konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile imzaladığı Protokol, kira sözleşmesinin ekini teşkil eder şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Buna göre kendi adına abonelik yaptıramayan kiracılar ortak tüketim giderlerini, bu gideri karşılayan idare -genel bütçe veya iş yurdu- hesabına yatıracaktır. Elektrik, su, doğalgaz, ısıtma, soğutma, havalandırma vb. ortak gider hangi kurum bütçesinden karşılandı ise kiracının gerekli araçları temin ederek güncel tarifelere göre eksiksiz usulüne uygun olarak (süzme sayaç veya pay ölçer ile ) hesaplanan kendi payına düşen tutarı aylık olarak o kurum hesabına yatırması gerekmektedir. İdare tarafından ise kurum geliri olan bu tutarların takip ve tahsilinin sağlanması gerekmektedir.
İdare hesabına ortak tüketim giderlerinden sadece elektrik bedellerinin gönderildiği, ısıtma, soğutma, havalandırma, su giderine ilişkin ödeme yapılmadığı; yapılan elektrik bedeli ödemelerinin hangi bütçeden karşılandığına bakılmaksızın İşyurtları Kurumuna gönderildiği tespit edilmiştir.
Ticari ünitelerin bulunduğu idarelerde ortak giderler, bazı dönemler iş yurdu kurumu bütçesinden karşılanıyor iken; aynı ticari ünite ortak gideri bazı dönemlerde de genel bütçe ödenekleri ile karşılanabilmektedir. İdarenin elinde hangi dönem hangi ünitelerin ortak giderlerinin kiracı tarafından yatırılacağına dair bir takip sistemi ve bilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle kurumda kiracılardan tahsil edilmesi gereken ortak gider tüketim bedel tutarı ya da eksik tahsilat tutarı bilgisi yoktur. İdare tarafından sadece hesaba yatırılan elektrik tutarlarının kaydı yapılmaktadır. Ticari ünite tarafından ne kadar ortak katılım bedeli yatırılıyorsa İşyurdu kurumu tarafından o kadarı gelir kaydedilmektedir. Ayrıca Genel bütçeden karşılanan elektrik bedelleri genel bütçeye aktarılması gerekirken çoğunlukla İşyurdu Kurumuna yatırılmaktadır. Takip sistemi kurulmaması nedeniyle ticari ünitenin borç tutarı ve buna ilişkin tahsilatının takibi yapılamamaktadır.
İdare tarafından, ticari ünitelerin, sözleşme hükümlerine uygun olarak İdare bütçesinden karşılanan tutarlardan kendi hisselerine düşen ve kurum hesabına yatırılması gereken elektrik, su doğalgaz gibi ortak gider bedellerinin tahsilatı için öncelikli olarak takip sisteminin kurulması ve kontrollerin geliştirilmesi gerekmektedir.