|
ÖZET: Ticari ünitelerle ilgili ortak gider tüketim bedellerinin tahsilatında ciddi sorunlar yaşanmaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin kiralamalarında kiracılardan alınması gereken bu bedellerin tahsil edilemediğini, ayrıca tahsilat için gerekli takip sisteminin oluşturulmadığını ve kontrollerin yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Adalet Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında imzalanan protokol gereği, kiracıların ortak giderleri kendi adlarına yaptıracakları abonelikler üzerinden ödemeleri beklenmektedir. Ancak abonelik yapılamaması durumunda, kiracıların gerekli ölçüm araçlarını temin ederek bu giderleri Kurum hesabına yatırması gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan denetimlerde, kiracıların elektrik ve su tüketimlerinin düzenli olarak kontrol edilmediği ve hesaplamaların gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. Kurum Lojman ve Ticari Üniteler Bürosu, ödemelerin zamanında ve doğru bir şekilde takip edilmediğini göstermektedir. Ortak giderlerin bazı dönemlerde Kurum bütçesinden, bazı dönemlerde ise genel bütçe ödenekleriyle karşılandığı anlaşılmaktadır. Bu durum, kiracılardan tahsil edilmesi gereken bedellerin net bir şekilde hesaplanmasını zorlaştırmaktadır. Kurum, bu sorunları gidermek amacıyla bir takip sistemi kurmayı planlamakta ve analiz çalışmalarının tamamlandığını belirtmektedir. Ticari ünitelerdeki kiracıların ortak giderlerinin tahsilatının daha etkin bir şekilde yönetilmesi için öncelikle bir takip sisteminin oluşturulması ve mevcut kontrollerin güçlendirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Ticari Ünitelere Ait Ortak Gider Tüketim Bedelinin Tahsilatının Yapılmaması, Tahsilata İlişkin Takip Sisteminin Kurulmaması ve Kontrollerin Geliştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından yapılan ticari ünite kiralamalarında, kiracılar tarafından ödenmesi gereken ortak gider tüketim bedellerinin tahsilatının sağlanamadığı; buna ilişkin takip sisteminin kurulmadığı ve gerekli kontrollerin oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
Adalet Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında 04.10.2023 tarihinde imzalanmış olan İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığının Ticari Ünite Kiralamalarında Yetkilendirildiği Protokol kapsamında gerçekleştirilen ticari ünite kiralama sözleşmelerinin 18’inci maddeleri uyarınca, kiralanacak alanların elektrik, su, doğalgaz, ısıtma, soğutma, havalandırma ve benzeri ortak gider tüketimlerinin, kiracılar tarafından kendi adlarına yaptıracağı abonelikler üzerinden ödeneceği; abonelik işleminin mümkün olmaması durumunda ise bahsi geçen tüketimlerin ölçülebilmesi için gerekli araçların kiracılar tarafından temin edilerek güncel tarifeler üzerinden usulüne uygun, eksiksiz ve aylık olarak Kurum hesabına yatırılacağı; ortak giderler genel bütçeden karşılanıyor ise ilgili bütçenin hesabına yatırılması gerektiği düzenlenmiştir.
Buna göre, kendi adına abonelik yaptıramayan kiracıların elektrik, su, doğalgaz ve benzeri ortak tüketim giderlerini, gerekli araçları (süzme sayaç) temin ederek güncel tarifelere göre, bu giderleri karşılayan ilgili kurum hesabına aylık olarak yatırması; Kurumun ise bu tutarların takip ve tahsilini sağlaması gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde, ilgili harcama birimlerince, kendi adına abonelik yaptıramayan kiracıların kullandığı elektrik ve su giderlerinin her ay düzenli olarak kontrol edilmediği; yapılan hesaplamaların gerçeğe uygun olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, yapılan ödemelerin zamanında ve doğru olup olmadığının Kurum Lojman ve Ticari Üniteler Bürosu tarafından düzenli takip edilmediği tespit edilmiştir.
Ticari ünitelerin bulunduğu idarelerde ortak giderler, bazı dönemler Kurum bütçesinden karşılanıyor iken; aynı ticari ünite ortak gideri bazı dönemlerde ise genel bütçe ödenekleri ile karşılanabilmektedir. Kurum tarafından ticari ünite ortak giderlerinin tahsiline ilişkin herhangi bir takip sistemi bulunmadığından kiracılardan tahsil edilmesi gereken ortak gider tüketim bedel tutarı ve eksik tahsilat tutarı tam olarak hesaplanamamaktadır.
İdarece bulgu konusuna iştirak edilmekte olup ödemelerin takibinin daha sağlıklı yapılabilmesi bakımından uygun bir programın kurulması için analiz çalışmalarının tamamlandığı ve programın yazılım sürecinin de yakın zamanda tamamlanmasının beklenildiği belirtilmiştir.
Bu itibarla, kiraya verilmiş ticari ünitelerde kendi adına abonelik yaptıramayan kiracıların elektrik, su, doğalgaz ve benzeri ortak tüketim giderlerinin tahsilatı için öncelikli olarak takip sisteminin kurulması ve kontrollerin geliştirilmesi gerekmektedir.