|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediye şirketi ile sendika arasında imzalanan 2023-2024 toplu iş sözleşmesinde sayılmayan unvanlarda çalışan işçilere iş riski primi ödenmesi nedeniyle şirketin zarar uğradığını ortaya koymuştur. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümleri, şirket yönetiminin özenli ve dikkatli davranmasını zorunlu kılmakta, bu bağlamda şirketin menfaatlerini gözeterek hareket etmelerini talep etmektedir. Ancak, toplu iş sözleşmesinde belirtilen iş riski sınıflarında yer almayan unvanlar için yapılan ödemeler, şirketin mali durumunu olumsuz etkilemiştir.
Rapor, toplu iş sözleşmesinin 40. maddesinde tanımlanan iş riski sınıflarının dışında kalan unvanlara, ek bir protokol olmaksızın iş riski primi ödendiğini göstermektedir. 2024 yılı içerisinde, yeni tanımlanan unvanlarda 15 işçiye toplam 181.792,63 TL, mevcut unvanların geniş yorumlanmasıyla 33 işçiye ise 388.374,60 TL ödeme yapılmıştır. Bu durum, şirketin 570.167,23 TL zarar etmesine yol açmış ve İnsan Kaynakları Birimi ile yöneticilerin bu zarardan sorumlu olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, toplu iş sözleşmesinde yer almayan unvanlara yapılan ödemelerin, şirketin mali sürdürülebilirliğini tehdit ettiği ve bu nedenle gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Şirketin zararının tahsili için gereken süreçlerin başlatılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Toplu İş Sözleşmesinde Sayılmayan Unvanlara İş Riski Pirimi Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket ile sendika arasında 2023-2024 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinde sayılmayan unvanlarda çalışan işçilere herhangi bir ek protokol ve dayanak olmaksızın iş riski primi ödenmesi suretiyle şirket zararına yol açıldığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği ve “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında; Yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir. Basiretli iş adamı gibi davranmayı tacirin ticaretine ilişkin faaliyetlerinde herhangi bir kişiye kıyasla daha dikkatli, tedbirli, öngörülü ve yaptığı işin inceliklerine hâkim biçimde hareket etmesi olarak tanımlamak mümkündür. Şirkete ait bir faaliyette bulunulurken bunun şirketin menfaatine olması ile şirketin zarar etmesini önleyici tedbirlerin alınması gerekir.
Toplu iş sözleşmesinin “Sorumluluk Zammı, İş Riski, Koku Primi, Kaçak Su Önleme Primi, Yüksek Gerilim Hattında Çalışma Primi, Direksiyon Primi, Mesleki Denklik Tazminatı Primi, Defin Hizmetlerinde Çalışma Primi, Güvenlik Görevlisi Risk ve Silah Tazminatı Primi” başlıklı 40’ıncı maddesinin ikinci fıkrasında iş riski sınıfları ve bu sınıflarda yer alan unvanlar sayılmış ve her sınıf için farklı tutarlarda olmak üzere çalışan işçilere fiilen çalıştıkları her gün için yapılacak ödemeler belirlenmiştir. Şirketin yaptığı ödemelerde iş riski sınıflarında sayılmayan unvanlarda bazı personele iş riski primi ödendiği anlaşılmıştır. Ayrıca toplu iş sözleşmesinde sayılmayan bazı unvanların kapsamı genişletilmek suretiyle doğrudan sayılmayan bazı unvanların da dahil edildiği görülmüştür. Bu bağlamda, TİS’te yer almayıp yeni tanımlanan unvanlarda 71 kişiden 15 işçiye 2024 yılı içerisinde toplam 181.792,63 TL, TİS’te yer alan unvanların geniş yorumlanıp ya da benzerliği gerekçe gösterilerek 48 kişiden 33 tanesine 388.374,60 TL tutarında ödeme yapılmıştır.
Şirket cevabında, TİS hakkında açıklama yapılarak, sözleşmenin 40’ıncı maddesinde tanımsal olarak yer almayan ücret grupları ve iş riski primlerinin yapılan işe göre değerlendirildiği, İş Riski ödemelerine örnek olarak Grafiker- Grafik Tasarımcı görev grubunda çalışmakta olan personellerin eğitim seviyelerine göre ilgili Meslek Lisesi veya Meslek Yüksekokulundan mezuniyetinde Tekniker veya Teknisyen olarak değerlendirildiği ve bu nedenle söz konusu kişilere iş Riski 3 ödemesi yapıldığı, Ücret Gruplarına örnek olarak Beden Eğitimi Öğretmeni, Bilgisayar Öğretmeni, İngilizce Öğretmeni, Okul Öncesi Öğretmeni, Sosyal Bilgiler Öğretmeni ve Tarih Öğretmeni gibi öğretici unvanı ile görev yapmakta olan çalışanların ise ücret gruplarında kesin bir biçimde tanımlanmadığı ancak bu kişilerin öğretici pozisyonu nedeni ile Usta Öğretici konumunda değerlendirildiği ifade edilmiştir. Şirket cevabında belirtilen hususlara ilişkin değerlendirmeler bulgu içerisinde yapıldığından ilave açıklama yapılmasını gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
TİS’de sayılmayan unvanlara ödeme yapılması nedeniyle 570.167,23 TL şirket zararına neden olunduğu ve söz konusu zararın oluşmasında karar vermeleri ve görevlerindeki ihmaller nedeniyle İnsan Kaynakları Birimi, ilgili Genel Müdür Yardımcısı ve Genel Müdür’ün sorumlu olduğu ve bu nedenle oluşan şirket zararının tahsiliyle ilgili gerekli sürecin işletilmesi gerekmektedir.