|
ÖZET: Toplu İş Sözleşmesinin (TİS) geniş bir şekilde yorumlanması, belediye şirketinin mali açıdan olumsuz etkilenmesine yol açmıştır. 2023-2024 yıllarını kapsayan sözleşmede yer alan “sendika temsilcilerinin yararlanması için yerel ve ulusal gazete bulundurulur” ifadesi, tüm personel için geçerli olacak şekilde değerlendirilmiş ve bu durum şirketin mali yükünü artırmıştır. TİS’in 9. maddesinde belirtilen hakların yalnızca sendika temsilcilerine ait olması gerektiği, diğer personelin menfaatlerinin “Ücretler ve Sosyal Haklar” bölümünde düzenlenmesi gerektiği düşünülmektedir.
Sözleşme gereği, 2023 ve 2024 yıllarında toplamda 1.399.353 ve 850.642 adet gazete alımı gerçekleştirilmiş, bu alımlar sonucunda şirketin mali kaybı 10.067.711,39 TL olarak tespit edilmiştir. Şirket, sözleşmenin ilgili maddesinin başlığının sendika temsilcilerine ait olduğunu kabul etmekle birlikte, gazete dağıtımının tüm personeli kapsadığını savunmuştur. Ancak bu durum, şirketin gereksiz harcamalar yapmasına ve verimliliğinin düşmesine neden olmuştur. Sonuç olarak, şirketin mali kayıplarını önlemek amacıyla, TİS’in yanlış yorumlanması nedeniyle oluşan zararların telafisi için gerekli hukuki süreçlerin başlatılması gerekmektedir. Bu durum, şirketin yönetim kurulu ve genel müdürü ile ilgili personelin sorumluluğunu da gündeme getirmektedir. |
BULGU: Toplu İş Sözleşmesinin Şirket Aleyhine Mali Yük Doğuracak Şekilde Yorumlanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket 2023-2024 yıllarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesindeki “sendika temsilcilerinin yararlanması için yerel ve ulusal gazete bulundurulur” hükmünün daha geniş yorumlanması suretiyle bütün personel şeklinde değerlendirilerek şirket zararına neden olunduğu görülmüştür.
Şirket ile Sendika arasında 2023-2024 yıllarını Kapsayan Toplu iş sözleşmesinin Sendikal Çalışma ve Güvenceler bölümünde yer alan “Sendika Temsilci Odası, Duyuru Panoları, Sendikanın Yararlanabileceği Salon, Araç ve Gereçler” başlıklı 9’uncu maddesinde:
“1-İşveren, işyeri sendika temsilcilerinin belge ve kayıtlarını saklayabilmesi ve sendikal çalışmalarını sürdürebilmesi amacıyla, ihtiyaca elverişli bir temsilcilik odası tahsis eder ve yeterli araç-gereçle(masa, sandalye, bilgisayar, yazıcı, kırtasiye, vb.) donatır.
İşveren, sendika duyuru ve bildirilerin asılması için kendisine ait her işyerinde(her temsilcilik için ayrı ayrı) tüm işçilerin kolayca görebilecekleri bir yerde camlı ve kilitli bir duyuru panosu bulundurur. Duyuru panosunun anahtarı sendika görevlisinde bulunur. Buraya asılan ilanların sorumluluğu sendikaya aittir.
Sendika; eğitim semineri, kurs, konferans vb. çalışmaları için işyerinin salon, araç ve gereçlerinden, işverenin önceden onayını almak koşuluyla ücretsiz yararlanır. İşveren salon ve malzemelerin ihtiyacı karşılayacak düzeyde olmasına özen gösterir.
İşveren çalışanlarının Genel kültür bilgisini arttırmak, bilgi birikim ve okuma alışkanlığı kazandırmak ve güncel olayları takip edebilmeleri amacı ile yemek molalarında ve ara dinlenmelerinde tüm çalışanların okuyup yararlanacağı miktarda yerel ve ulusal gazete ile dergi ve kitap bulundurur…” denilmektedir.
Söz konusu Toplu İş Sözleşmesinde, sözleşmeye dahil olan bütün personele ilişkin sağlanan menfaatler “4. Ücretler ve Sosyal Haklar” bölümünde yer almaktadır. Dolayısıyla sendikanın yararlanabileceği salon, araç ve gereçler bölümünde sağlanan bir menfaatin sadece sendika temsilcilerine ait olması beklenmektedir. Zira sendika temsilcilerinin dışındaki personele herhangi bir menfaat sağlanmak isteniyor ise ücret ve sosyal haklar bölümünde yer alacaktır. TİS’in 9’uncu maddesinin dört fıkrası geniş yorumlanarak bütün personele yerel ve ulusal gazete temin edilmiştir. TİS’in şirkete ek mali yük getirecek şekilde yorumlanması nedeniyle şirket aleyhine sonuç doğurduğu açıktır. Şöyle ki TİS dönemi olan 2023-2024 yıllarında bazı yerel gazetelerden aylık yaklaşık 49.000 adet olmak üzere 281.000 adete varan yerel ve ulasal gazete alındığı, 2023 yılında 1.399.353 adet gazete alımı yapılarak 4.323.530,22 TL, 2024 yılında 850.642 adet gazete alımı yapılarak 5.744.181,17 TL tutarında ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu alımlar neticesinde Şirketin toplam 10.067.711,39 TL tutarında zararına neden olunmuştur.
Şirket cevabında özetle; TİS’te yaralan ilgili maddenin başlığı “Sendika Temsilci Odası, Duyuru Panoları, Sendikanın Yararlanabileceği Salon, Araç ve Gereçler” olsa da söz konusu 4’üncü bentte belirtildiği üzere personel hizmet temini kapsamında, İzmir’in çeşitli bölgelerinde görev yapan ortalama 7500 personelin yararlanması için, ilin çeşitli bölgelerine gazete dağıtımının yapıldığı ifade edilmiştir. Şirket cevabında TİS’in ilgili madde başlığının Sendika Temsilcilerine ilişkin olduğu kabul edilmiştir. Şirket cevabına ilişin diğer açıklamalar ise bulgu içeriğinde yer aldığından ayrıca değerlendirilmemiştir.
Şirketin verimliliğini ön planda tutmadan faaliyet yapılması sonucu Şirketin gereksiz yere harcama yapmasına neden olan Şirket Yönetim Kurulu ve genel müdürü ile alımı gerçekleştiren personelden ilgili tutarın tahsil edilmesi için gerekli hukuki sürecin işletilmesi sağlanmalıdır.