|
ÖZET: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından Jandarma Genel Komutanlığı adına inşa edilen bazı konutların, idarenin taşınmaz envanter kayıtlarına dahil edilmediği ve muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporlarına göre, bu durum, kamu idarelerine ait taşınmazların kayıtlara alınmasına ilişkin yönetmelik hükümlerine aykırıdır. Yönetmelik, taşınmazların edinim ve elden çıkarılma süreçlerinin kaydedilmesini ve takip edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Jandarma Genel Komutanlığı, taşınmaz kayıtlarını düzenlerken kendi yönergesi çerçevesinde hareket etmektedir. Ancak, TOKİ aracılığıyla yapılan bazı konutların geçici kabul işlemleri tamamlanmasına rağmen, bu konutların kayıtları ve muhasebe işlemleri yapılmamıştır. Bu durum, 252 Binalar Hesabı açısından bilanço hatalarına yol açmaktadır. İlgili mevzuat gereği, taşınmazların kayıt ve muhasebe işlemlerinin zamanında gerçekleştirilmesi, mali tabloların doğru bilgi vermesi açısından önem arz etmektedir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici işlemlere başlamıştır. Taşınmaz kayıt işlemlerinin tamamlanarak muhasebe sistemine aktarılması, idarenin maddi duran varlıkları hakkında güvenilir bir bilgi sunması için elzemdir. Bu süreç, kamu kaynaklarının etkin ve verimli yönetimi açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Kanalıyla Yaptırılan Bazı Konutların İdarenin Taşınmaz Envanter Kayıtlarına Alınmaması ve Muhasebeleştirilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Jandarma Genel Komutanlığı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) arasında düzenlenen protokoller kapsamında TOKİ tarafından Jandarma Genel Komutanlığı adına yaptırılan konutlardan bazılarının envanter kayıtlarına alınmadığı ve 252 Binalar Hesabında muhasebeleştirilmediği görülmüştür.
Kamu idarelerine ait taşınmazların kayıtlara alınmasına ilişkin esaslar, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesinin birinci fıkrasında taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması şeklinde ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’te taşınmazların mevcutlarıyla birlikte, içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla, taşınmaz icmal cetvellerinin düzenlenmesine esas olmak üzere, sınırlı aynî haklar ile kişisel haklar ve tahsis formunun doldurulacağı ve kişisel haklar ve tahsis formlarının bir araya getirilmesiyle taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı belirtilmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı, taşınmazlarına ilişkin kayıtlarını, sözü edilen Yönetmelik hükümlerine paralel olarak hazırlamış olduğu JGY 319-3(A) J.Gn.K.lığı Emlak Faaliyetleri ve Taşınmaz Yönergesi’ne göre yürütmektedir. Yönerge’de “J.Gn.K.lığı hizmetlerinde kullanılmak üzere, J.Gn.K.lığı birlik/kurumları veya diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihale edilerek, yeni yapılan taşınmaz ve taşınmaz üzerindeki taşınırların kayıtlandırma işlemleri, Geçici Kabul Heyetinin Geçici Kabul Tutanağını imzalamasını müteâkip yapılır…” hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönerge’nin 5’inci kısmında taşınmazların muhasebeleştirilmesine ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Düzenleme; “Kayıtlardaki taşınmazların muhasebeleştirilmesi, bir önceki bütçe yılından devredenlerle birlikte, içinde bulunulan yılda edinilenlerin, elden çıkarılanların ve bir sonraki yıla devredenlerin, nicelik ve nitelikleri olarak tutulur. Bu amaçla, ilgili mal saymanlıkları tarafından; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte belirtilen ve EK-R Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunun icmali neticesinde elde edilen, Taşınmaz İcmal Cetvelleri hazırlanarak, her yıl en geç 10 Ocak tarihine kadar, Mali Hizmetler Birimi Başkanlığına gönderilmek üzere Loj.Hiz.Bşk.lığına gönderilir.” şeklinde belirlenmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt değişikliği işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde, taşınmaz kayıtlarında meydana gelen değişikliklerin, en geç 7 (yedi) gün içinde muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine ve mali hizmetler birimine; işlemin yapıldığı ayı takip eden ay sonuna kadar, Aralık ayı içerisinde işlem yapılanların ise, aynı ayın sonuna kadar, maliki kamu idaresine gönderileceği belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 130 ve 132’nci maddelerinde de kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar, arazi ve arsalar ile tahsise konu edilen taşınmazların cinsine göre; 250 Arazi ve Arsalar Hesabı veya 252 Binalar Hesabında takip edileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan hükümlere göre, geçici kabulleri yapılan konutların taşınmaz kayıtları ile muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.
Uygulamada TOKİ aracılığıyla yaptırılan bazı lojmanların (Şanlıurfa-Viranşehir 42 adet, Şanlıurfa-Merkez 108 adet, Muş-Merkez 48 adet, Erzincan-Merkez 120 adet, Hakkari- Yüksekova 102 adet, Ardahan-Merkez 28, Bitlis-Tatvan 128 adet, Bitlis-Rahva 48 adet, Mersin-Merkez 80 adet, Gaziantep-Merkez 96 adet konut) geçici kabullerinin tamamlanmasına rağmen taşınmaz kayıtlarına alınmadığı ve muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı, dolayısıyla 252 Binalar Hesabı itibarıyla bilançoda hataya neden olunduğu görülmüştür.
Kamu idaresince, bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda mali tabloların idarenin sahip olduğu Maddi Duran Varlıkları hakkında tam ve doğru bilgi vermesi için, söz konusu konutların taşınmaz kayıt işlemlerinin tamamlanarak muhasebe sistemine aktarılması gerekmektedir.