|
ÖZET: Edirne Halinde, 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’te belirtilen asgari işyeri şartları sağlanmamaktadır. Yönetmelik’in 5’inci maddesi, toptancı hallerinin belirlenen imar alanlarında ve asgari koşulları taşıyan projeler çerçevesinde kurulmasını öngörmektedir. Ancak, Edirne Halinde mevcut işyeri sayısı yalnızca 20 olup, bu durum mevzuatın belirlediği asgari sayının altında kalmaktadır. Ayrıca, mevcut hal binasının 1975 yılında açılmış olması ve güncel yönetmelik şartlarını karşılamaması, halin kapasitesinin yetersiz olduğunu göstermektedir.
Edirne Halinin mevcut durumu, şehir merkezinde kalması ve genişleme imkânının olmaması nedeniyle de sorunlu bir hal almıştır. İmar planında yeni bir hal yeri ayrılmış olsa da, henüz inşaat aşamasına geçilmemiştir. Yönetmelik gereği, 2012 öncesi kurulmuş olan toptancı hallerindeki işyerlerinin sözleşme süreleri 2023 yılı sonunda sona erecektir. Kamu İdaresi, yeni bir hal kompleksi projesinin hazırlanarak inşaatına başlanacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, toptancı halinin gerekli hizmet tesisleri ve özellikleri ile donatılmış bir kompleks olarak yeniden yapılandırılması için acil tedbirler alınması gerekmektedir. |
BULGU: Toptancı Halinde Yönetmelikte Belirtilen Asgari İşyeri Şartının Sağlanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Edirne Halindeki toplam işyeri sayısının, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in de belirtilen asgari işyeri sayısı şartını taşımadığı görülmüştür.
Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in; “Toptancı halinin kurulması ve sınıflandırılması” başlıklı 5’inci maddesinde; toptancı hallerinin imar planında belirlenmiş alanlarda, Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde belirtilen asgari koşulları taşıyan projeler çerçevesinde, belediye sınırı ve mücavir alanları içinde belediyeler, büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları içinde büyükşehir belediyeleri tarafından kurulacağı, “Toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özellikleri” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında ise toptancı hallerinde toplam işyeri sayısının otuzdan az olamayacağı ifade edilmiştir.
Anılan maddenin birinci fıkrasında ise,
“(1) Küçük, orta ve büyük toptancı hallerinde;
İş yerleri,
İdare binası,
Fiyat panosu,
ç) Bilgi işlem sistemi,
Hoparlör sistemi,
Aydınlatma sistemi,
Güvenlik kamerası,
Giriş-çıkış kontrol kulübesi,
ğ) Ağırlık kontrol ünitesi,
Çöp toplama yeri,
ı) Tuvalet,
Otopark,
Boş ambalaj depolama yeri
bulunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, Edirne Halinde yer alan işyeri sayısının 20 olması nedeni ile mevzuatın belirlediği asgari işyeri sayısının sağlanmadığı, Edirne ilinin ihtiyacını karşılayacak yeterlilikte ve kapasitede olmadığı, ayrıca mevcut hal sahasının zamanla şehir merkezinde kalması neticesinde genişleme imkânının da bulunmadığı anlaşılmıştır. Her ne kadar imar planında yeni hal yeri ayrılmış olsa da herhangi bir yapının inşasına başlanmadığı görülmüştür.
1975 yılında açılmış olan mevcut hal binasının eski oluşu nedeniyle 07.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in aradığı şartların bir kısmını sağlamadığı, hal içerisinde fiyat panosu, ağırlık kontrol ünitesi, otopark ve boş ambalaj depolama yeri olmadığı tespit edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinin on ikinci fıkrasında yer alan “1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerindeki tahsisli işyerleri, mevcut tahsis sahiplerine Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2012 tarihinden itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın on iki yıl süreyle kiralanmış sayılır. Bu şekilde kiralanmış sayılan işyerleri için sözleşmeler, bu Yönetmelik hükümleri ile son tahsis ücretleri esas alınarak yapılır.” hükmü gereğince, halde bulunan işyerlerinin sözleşme sürelerinin 2023 yılı sonu itibari ile sona ereceği de açıktır.
Kamu İdaresi cevabında, toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özelliklerinin sağlandığı yeni bir hal kompleksi projesinin hazırlanarak inşaatına başlanılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Yönetmelik’in yukarıdaki düzenlemeleri çerçevesinde gerekli tedbirlerin alınarak toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özelliklerinin sağlandığı bir hal kompleksinin hizmete alınması gerekmektedir.