|
ÖZET: Bucak İlçe Emniyet Müdürlüğü, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, trafik idari para cezalarına ait belediye payını İdareye aktarmamıştır. Bu durum, İdare tarafından sorgulanmamış ve takip edilmemiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesini öngörmektedir. Belediye başkanları, bu kaynakların kullanımını sağlamak ve kayıpları önlemekle yükümlüdür.
5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelerin gelir ve alacaklarını takip etme görevini belediye başkanlarına vermektedir. Trafik cezaları, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında “diğer gelirler” arasında yer almakta ve bu gelirlerin belirli bir oranı belediyelere aktarılmaktadır. Çeltikçi Belediyesi, trafik güvenliğini sağlamak amacıyla Elektronik Denetleme Sistemleri (TEDES) kurmuş ve bu sistem üzerinden elde edilen gelirlerin paylaşımını düzenlemiştir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, trafik idari para cezalarına ait payın düzenli bir şekilde aktarılmadığı ve bu durumun belediye tarafından sorgulanmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul etmiş ve payın kısmen tahsil edildiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, belediye paylarının düzenli bir şekilde tahsil edilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Trafik İdari Para Cezaları Üzerinden Hesaplanan Belediye Payının İlçe Emniyet Müdürlüğü Tarafından İdareye Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Trafik elektronik denetim sistemi üzerinden kesilen trafik idari para cezalarına ait belediye payının Bucak İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından İdareye gönderilmediği ve bu konunun İdare tarafından sorgulanmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 11’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca belediyelerde üst yönetici konumunda olan belediye başkanları; ikinci fıkrasında, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi ve izlenmesinden meclislerine karşı sorumlu tutulmuşlardır.
Öte yandan, belediye başkanlarının görev ve yetkileri, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinde tek tek sayılmış ve birinci fıkrasının (f) bendinde, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek görevine yer verilmiştir.
Belediye gelirlerinin düzenlendiği 5393 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde “Diğer gelirler” belediye gelirleri arasında sayılmış ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda “diğer gelir” kapsamında belediye gelirine yer verilmiştir. 2918 sayılı Kanun’un ek 16’ncı maddesinde, “Belediyelerce veya sermayesinin tamamı belediyelere ait şirketler tarafından kendi bütçe kaynakları kullanılarak, karayollarında can ve mal güvenliğini sağlamak, düzenli ve güvenli trafik akışını temin etmek amaçlarına hizmet etmek üzere kurulmuş veya kurulacak elektronik sistemlerin Emniyet Genel Müdürlüğünce trafik ihlallerinin tespiti amacıyla kullanılması durumunda, aylık dönemler halinde yapılan tespitlere dayanılarak düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının % 30’u oranındaki tutar, izleyen ayın sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinden ilgili belediyelere sistem kullanımı hizmet bedeli olarak ödenir. (Ek cümle: 20/8/2016-6745/30 md.) Elektronik sistemlerin belediyeler tarafından hasılat paylaşımı yoluyla kurdurulması ve işlettirilmesi hâlinde belediyelere ödenecek tutar, elektronik sistemlerin yatırım maliyetine ulaşıncaya kadar %30, sonrasında %15 olarak uygulanır…” denilmektedir.
Bu kapsamda, Çeltikçi Belediyesi mücavir alan sınırları içerisinde karayolları can ve mal güvenliğini sağlamak, düzenli ve güvenli trafik akışını sağlamak üzere Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri (TEDES) kurulması ve yedi yıl süreyle işletilmesi işi ile ilgili olarak, 2886 sayılı Kanun’un 35/a maddesine göre ihaleye çıkılmıştır.
Bahse konu iş kapsamında, Çeltikçi İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından kesilip onaylanan trafik ihlalleri tespit listesinde yer alan trafik para cezaları toplamının %30’u (bu oran daha sonra %15 olarak uygulanmaya başlanmış olup, önceki oran üzerinden yapılan hesaplamaya göre ortaya çıkan rakamın %9’u Belediyenin %6+KDV’si yüklenicinindir.) Çeltikçi Belediyesine gönderilecek, bu tutarın %12+KDV’si İdare tarafından beş gün içerisinde yükleniciye ödenecektir.
Konu ile ilgili olarak trafik idari para cezalarına ait payın Belediyeye aktarım süreçleri incelenmiştir. Buna göre, anılan gelir İdarenin en önemli gelir kalemlerinden biri olmasına karşın, önceki yıllarda da payların aktarımında sorun yaşandığı, 2024 yılında ise herhangi bir pay aktarımı yapılmadığı; buna karşın Belediye tarafından konunun sorgulanmadığı ve takip edilmediği görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, Belediye payının kısmen tahsil edildiği ifade edilmiştir. Söz konusu payın düzenli bir şekilde tahsil edilmesine yönelik çalışmaların yapılması gerektiği düşünülmektedir.