|
ÖZET: Belediyeye ait üç taşınmazın, meclis kararı ve encümen tarafından belirlenen rayiç bedellerle, Belediye Başkanı ve onun şahsi şirketine ait taşınmazlarla trampa edilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının taşınır ve taşınmaz malları yönetme yetkisini tanırken, 27. ve 28. maddeleri, başkan ve meclis üyelerinin kendi yakınlarıyla ilgili konularda meclis toplantılarına katılamayacaklarını ve belirli süreler boyunca taahhütlerde bulunamayacaklarını düzenlemektedir.
Denetim sonucunda, belediye taşınmazlarının rayiç bedellerinin 700 TL olarak belirlenmesi, aynı bölgede benzer taşınmazların ortalama 5.000 ile 6.000 TL arasında değerlenmesiyle çelişmektedir. Bu durum, taşınmazların trampa işleminin adil ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmediğini göstermektedir. İlgili idare, bu bulgular üzerine Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuş ve trampa işleminin iptali için gerekli hukuki süreçlerin başlatılması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, taşınmaz edinimlerinin, belediye başkanının yükümlülükleri çerçevesinde incelenmesi ve hukuki süreçlerin titizlikle yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Trampa Yoluyla Belediyeye Ait Taşınmazların Belediye Başkanına Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyeye ait 3 taşınmaz, meclis kararıyla ve encümence belirlenen rayiç bedeller ile Belediye Başkanına ve Belediye Başkanının şahsi şirketine ait taşınmazlar ile trampa edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu “Belediye başkanının görev ve yetkileri” 38’inci maddesinde; “Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
Aynı Kanun’un “Başkan ve meclis üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar” başlıklı 27’nci maddesinde; “Belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.”
Aynı Kanun’un “Başkan ve meclis üyelerinin yükümlülükleri” başlıklı 28’inci maddesinde; “Belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.”
27’nci maddesinde, belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dahil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamayacakları; 28’inci maddesinde, belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremeyecekleri, komisyonculuk ve temsilcilik yapamayacakları düzenlenmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Belediye encümeni” başlıklı 33’üncü maddesinde;
“Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında;
Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak ilgili birim amirleri, belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.”
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.”,
Aynı Kanun’un “İhale Komisyonu” başlıklı 6’ncı maddesinde; “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede, belediye envanterine kayıtlı üç adet taşınmazın Belediye başkanının kendine ve şahsi şirketine ait olan taşınmazlar ile trampa edildiği, trampaya konu belediye taşınmazların meclis kararıyla metrekareleri (sırasıyla 329,26 m2, 1915 m2 ve 1957,26 m2) ile belediye başkanın taşınmazları (sırasıyla 39.01 m2, 153,55 m2 ve 345,59 m2) trampa edilmiştir. Belediye taşınmazlarının rayiç bedelleri encümen kararıyla 700 TL olarak belirlendiği, Belediye Başkanının taşınmazlarının ise encümen kararıyla 6.000 TL olarak belirlendiği görülmüştür. Taşınmazların birbirine yakınlığı 500 metre olmasına rağmen taşınmazların encümence belirlenen rayiç bedellerdeki açık bir oransızlık olduğu tespit edilmiştir. Gölmarmara ilçesinde belediyenin taşınmazlarının bulunduğu alanda m2 rayiç bedelleri ortalama 5.000 ile 6.000 TL civarında iken belediye taşınmazlarının m2 rayiç bedellerinin 700 TL olarak belirlenmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
İdare tarafından bulguya verilen cevapta, Belediye Başkanı ile Belediye arasında gerçekleştirilen taşınmaz trampa işlemi ile ilgili olarak Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu ifade etmişlerdir.
İta amiri sıfatıyla ihaleleri onaylama veya iptal etme yetkisine sahip olan ve Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etme görevi bulunan belediye başkanlarının trampa yoluyla taşınmaz edinimleri, Başkan ve meclis üyelerinin yükümlülükleri başlıklı 28’inci madde hükmüne uygun bulunmamaktadır. Yapılan trampa işleminin ilgili birimlerce iptal edilmesi ve gerekli hukuki süreçlerin başlatılması gerekmektedir.