| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Tunceli Belediyesi, satın aldığı malzemeleri tüketim yapılmadan muhasebe kayıtlarından çıkarmış ve bu durum, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nda gerçek durumu yansıtmamaktadır. Mevzuat gereği, malzemelerin doğru bir şekilde stok takibi yapılması ve ilgili birimlere devri sırasında uygun kayıtların tutulması zorunludur. Ancak, bu süreçte hatalı uygulamalar nedeniyle stoklarda tüketilmeyen malzeme bulunmasına rağmen hesapta 0,00 TL görünmektedir. |
BULGU: Tüketilmemiş Olan Malzemelerin Tüketilmiş Gibi Muhasebe Kayıtlarından Çıkarılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilecek bir mal veya malzeme satın alındığında, taşınır giriş kaydı yapıldığı, fakat tüketim yapılmadan taşınır kayıtlarından çıkış yapıldığı ve 2022 yılına devir kaydı ile 2022 yılı sonu mizanında 150 İlk Madde ve Malzeme hesabında bakiyenin bulunmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Stoklar Hesabına ilişkin açıklamaların yer aldığı 114’üncü maddesinde; Stokların çıkışı ve muhtelif harcama birimlerinin ambarları arasındaki devir işlemlerinin ilgili harcama birimince düzenlenen taşınır işlem fişleri ile muhasebe birimine bildirileceği ve hesaplara kaydedileceği, Ancak, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenen tüketim malzemelerinden kullanılmış olanların, muhasebeleştirme işlemlerinin kullanıma ilişkin taşınır işlem fişleri yerine üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede taşınır işlem fişlerindeki çıkışları gösteren onaylı bir liste ile en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik’in 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının niteliğini açıklayan 115’inci maddesinde; kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, mamul, ticari mal gibi faaliyet dönemi içinde tüketilecek varlıkların izlenmesi için bu hesabın kullanılacağı, 116’ncı maddesinde; satın alınan ilk madde ve malzemelerin ilk olarak maliyet bedelleri ile bu hesaba borç kaydedileceği; tüketilmek amacıyla ilgili birimlere verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin ise bu hesaba alacak, 630 Giderler hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Yönetmelik’te stok takibinin yapılması gereken bir süreçten bahsedilmektedir. Belediye, satın aldığı tüketim malzemelerini 150 nolu hesaba borç kaydedecek ve Taşınır Mal Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde bu malzemeleri ambarına alacaktır. Daha sonra bu malzemeler ilgili birimlere kullanılmak üzere verildikçe, 150 nolu hesaba alacak kaydı yapılarak kullanılan malzemelerin muhasebeden düşülmesi sağlanacaktır.
Tunceli Belediyesi’nde mevzuat hükümlerinde belirtilen sıfatlara haiz ambar niteliğine sahip yer olmadığından dolayı satın alınan malların satın alma işlemi sonrasında kullanıcı birime devri yapılırken söz konusu mallara ilişkin birimler arası kurumsal kodlar üzerinden devir işlemi yapılması gerekirken çıkış kaydı yapıldığı görülmüştür. Bu durumda 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına yıl içinde yapılan çıkış işlemleri gerçeği yansıtmamakta ve birimlerde kullanılan ve kullanılacak malların alış sırasında çıkış yapılarak hatalı bir uygulamaya neden olunmaktadır.
Bu uygulama sonucunda dönem sonu itibarıyla stoklarda tüketilmeyen malzeme olmasına rağmen 2022 yılı 1 nolu yevmiyede 150 Hesabı 0,00 TL olarak görünmekte ve gerçek durumu yansıtmamaktadır.