|
ÖZET: İdarenin tüketim malzemelerini henüz kullanılmadan giderleştirmesi, taşınır kayıtlarının gerçeği yansıtmadığına dair önemli bulgular ortaya çıkmıştır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu durumun varlık işlem fişlerinde (VİF) fiili durumu yansıtmadığını ve depo mevcudu ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk yarattığını göstermektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, tüketim malzemelerinin kaydı ve giderleştirilmesi ile ilgili düzenlemelere uyulmaması, envanter yönetimini olumsuz etkilemektedir.
Denetimlerde, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilen tüketim malzemelerinin fiilen tüketilmediği halde 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, muhasebe kayıtları ile fiili miktar arasında tutarsızlık yaratmakta ve depo fiili durumu ile kayıtlar arasında uyumsuzluk oluşturmaktadır. Ayrıca, tüketim malzemelerinin kaydedilmesinin ardından kullanılmadan çıkarılması, mali tabloların güvenilirliğini zedelemekte ve envanter takibinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini engellemektedir. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili gerekli önlemleri almak için çalışmalar başlattığını belirtmiştir. Tüketim malzemelerinin henüz kullanılmadan giderleştirilmemesi, muhasebe kayıtlarının doğru tutulması ve taşınır yönetiminin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Aksi takdirde, mali tablolar üzerinde hatalar meydana gelecek ve kayıtların güvenilirliği azalacaktır. |
BULGU: Tüketim Malzemelerinin Henüz Kullanılmadan Giderleştirilmesi Nedeniyle Taşınır Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin tüketim malzemelerini alım sonrası henüz tüketilmeden giderleştirdiği, bu durumun varlık işlem fişlerinde (VİF) fiili durumu yansıtmadığı, depo mevcudu ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk oluşturduğu ve envanter yönetimini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabın niteliğini düzenleyen 115’inci maddesinde, kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, hesabın işleyişini düzenleyen 116’ncı maddesinde ise tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınır Giriş ve Çıkış İşlemlerinin Muhasebe Birimine Bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin onaylı bir listesinin, en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemelerde, İdare tarafından alımı yapıldıktan sonra 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilen tüketim malzemelerinin fiilen tüketilmediği halde 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği, bu işlemin fiili miktar ile muhasebe kayıtları arasında tutarsızlığa neden olduğu ve Varlık İşlem Fişlerinin (VİF) gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. Tüketimi henüz gerçekleşmemiş malzemelerin muhasebe kayıtlarında çıkışının yapılması veya doğrudan giderleştirilmesi, depo fiili durumu ile kayıtların uyumsuz hale gelmesine de yol açmaktadır.
Diğer yandan İlk madde malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına giriş kaydı yapıldıktan sonra herhangi bir kullanım olmamasına rağmen ilgili hesaptan tamamen çıkarılması; İdarenin mali tablolarında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının eksik bakiye vermesine, faaliyet sonuçları tablosunda ise 630 Giderler Hesabı’nın kullanıma henüz verilmemiş veya tüketilmemiş ilk madde malzeme bedelleri kadar fazla görünmesine neden olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, bulgu konusu hususların gereğinin yerine getirilmesi adına çalışmalara başlandığı ve çalışmaların tamamlanarak gereğinin yerine getirileceği belirtilmiştir.
Bu nedenle, tüketim malzemelerinin henüz kullanılmadan giderleştirilmemesi, muhasebe kayıtlarının doğru tutulması ve taşınır yönetiminin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, mali tablolar üzerinde hatalar oluşacak, envanter takibi sağlıklı yürütülemeyecek ve kayıtların güvenilirliği azalacaktır.