|
ÖZET: Tüketim malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilmeden doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115 ve 116. maddeleri, bu tür malzemelerin nasıl izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Buna göre, edinilen ilk madde ve malzemelerin maliyet bedelleri ile ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, ilgili idarenin bu düzenlemelere uymadığı ve tüketim malzemelerinin kayıtlara alınmadan gider gösterildiği tespit edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 13. ve 22. maddeleri de, tüketim malzemelerinin çıkış işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini detaylandırmaktadır. Ancak, idarenin bu mevzuat hükümlerine uygun hareket etmediği ve varlık işlem fişlerinin düzenlenmediği görülmüştür. Bu durum, yıl sonu itibarıyla tüketilmeyen malzemelerin belirlenememesi sonucunu doğurmakta ve mali raporların güvenilirliğini zedelemektedir. Sonuç olarak, söz konusu uygulamalar nedeniyle 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı eksik, 630 Giderler Hesabı ise fazla gösterilmektedir. Bu durum, mali rapor ve tabloların doğru bilgi sunmamasına yol açmaktadır. Kamu idaresinin, bu bulgular doğrultusunda gerekli işlemleri yapacağı ifade edilmiştir. |
BULGU: Tüketim Malzemelerinin İlk Madde ve Malzemeler Hesabında Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından temin edilen tüketim malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilmeden doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115’inci maddesinde; 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 116’ncı maddesinde ise; ilgili hesabın işleyişi ve kayıtların nasıl yapılması gerektiği ayrıntılı biçimde ifade edilmiştir. Buna göre; satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemeler bir taraftan maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Ayrıca tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 13’üncü maddesinde; taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hâle geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hâllerinde çıkış kaydedileceği,
22’nci maddesinde ise; tüketim malzemelerinin, taşınır istek belgesi karşılığında düzenlenecek varlık işlem fişi ile çıkış kaydedileceği, varlık işlem fişi düzenlenmeden hiçbir şekilde tüketim malzemesi çıkışı yapılamayacağı düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde; İdare tarafından edinilen tüketim malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzemeler hesabına alınmadan doğrudan giderleştirildiği ayrıca söz konusu tüketim malzemelerine yönelik varlık işlem fişi düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, tüketim malzemelerine yönelik yukarıda izah edilen mevzuat hükümleri uyarınca işlem tesis edilmemesi ve yıl sonu tüketilmeyen malzemelerin belirlenememesi nedeniyle tüketilmediği halde giderleştirilen malzeme miktarı kadar bilançoda 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı eksik, faaliyet sonuçları tablosunda ise 630 Giderler Hesabı fazla gösterilmesi nedeniyle mali rapor ve tablolar doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.