|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin muhasebe kayıtları incelendiğinde, stokta bulunan ilk madde ve malzemelerin giriş ve çıkışlarının aynı gün içinde gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereğince, tüketim malzemeleri, satın alındıkları anda 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na kaydedilmeli, tüketim için ilgili birimlere verildiğinde ise 630-Giderler Hesabı’na aktarılmalıdır. Taşınır Mal Yönetmeliği de, taşınırların giriş ve çıkış işlemlerinin nasıl kaydedileceğini düzenlemektedir.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde toplam 395.721,19 TL tutarında ilk madde ve malzeme alındığı ancak bu malzemelerin muhasebe kayıtlarına alındığı anda çıkışlarının yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nın yılsonu bilançosunda sıfır bakiye vermesine yol açarken, henüz tüketilmemiş malzemelerin varlığına rağmen 630-Giderler Hesabı’nda fazla bir görünüm oluşturmuştur. İdarenin elindeki malzemelerin fiili miktarı ile muhasebe kayıtları arasındaki tutarsızlık, mali raporlamada yanıltıcı sonuçlar doğurmuştur. Sonuç olarak, idarenin muhasebe uygulamalarında dikkat edilmesi gereken hususlar, mevzuat çerçevesinde doğru bir şekilde uygulanmadığı için, malzeme tüketim süreçlerinde önemli aksaklıklar yaşanmaktadır. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından sorunlar yaratmaktadır. |
BULGU: Tüketim Malzemelerinin Tüketilmeden Muhasebe Kayıtlarından Çıkarılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin 2024 yılı muhasebe kayıtlarının incelenmesinde, stokta bulunan ilk madde ve malzemelerin giriş ve çıkışlarının aynı gün içinde yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115 ve 116’ncı maddeleri uyarınca; kurum faaliyetlerinde kullanılmak veya tüketilmek üzere satın alınan tüketim malzemelerinin, öncelikle 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilmesi, söz konusu bu malzemelerinden tüketilmek amacıyla ilgili birimlerine verilenlerin veya kullanılanların ise, 630-Giderler Hesabı’na borç, 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’ncü maddesinde; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedileceği ve bu giriş ve çıkış kayıtlarının taşınır işlem fişine dayanılarak yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca Yönetmelik’in 30’uncu maddesinde, taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildiriminin nasıl yapılacağı düzenlenmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, edinilen tüketim malzemelerinin taşınır istek belgesi karşılığında düzenlenecek taşınır işlem fişi ile çıkışları yapılmalıdır. Yine aynı Yönetmelik hükümlerine göre, muhasebe kayıtlarında 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda izlenen tüketim malzemelerinin çıkışları için mahalli idarelerde üç ayı geçmemek üzere, üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin çıkışının yapılması ve en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 2024 yılı içerisinde idarece toplam 395.721,19 TL tutarında ilk madde ve malzeme alındığı görülmüştür. Ancak tüketimi henüz gerçekleşmemiş ilk madde ve malzemelerin muhasebe kayıtlarına alındığı anda çıkışının yapıldığı, dolayısıyla 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nın 2024 yılsonu bilançosunda bakiye vermediği anlaşılmıştır.
Oysaki, idare tarafından kullanılan akaryakıt, kum, çakıl vb. malzemeler, su ve kanalizasyon hattı döşenmesi veya tamiri için alınan malzemeler, temizlik malzemeleri, kırtasiye malzemeleri ile yedek parçaların alındığı anda tüketilmeyip belli bir süre taşınır ambarlarında bekletildiği görülmüştür.
Sonuç olarak, idarenin elinde bulunan ilk madde ve malzemenin fiili miktarı ile muhasebe sisteminde kayıtlı miktarı arasında tutarsızlık oluşturmuştur. Bu durum, henüz tüketilmemiş malzemeler mevcut olduğu halde, kurum bilançosunda 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nın sıfır bakiye vermesine, faaliyet sonuçları tablosunda ise 630-Giderler Hesabı’nın henüz kullanıma verilmemiş veya tüketilmemiş ilk madde ve malzeme bedelleri kadar fazla görünmesine neden olmaktadır.