|
ÖZET: Tüketime yönelik olarak edinilen ilk madde ve malzemelerin, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilmeden doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür malzemelerin kaydedilmesi ve muhasebeleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyenin tüketime yönelik alımları 150 Hesaba kaydedilmeden, doğrudan 630 Giderler Hesabı üzerinden giderleştirilmiştir. Bu durum, mal ve malzemelerin kullanım amacının ve durumunun izlenmesini zorlaştırmakta ve mali riskler doğurmaktadır.
Kamu İdaresi, bulguya katıldığını ifade ederek, gelecekte bu konuyla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Yönetmelik gereğince, tüketime yönelik edinilen malların muhasebe kayıtlarının düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi ve yılsonunda stok sayımının yapılması gerekmektedir. Bu süreçlerin eksiksiz uygulanması, kayıtlı tutarlarla fiili durum arasındaki uyumsuzluğun giderilmesine yardımcı olacaktır. Sonuç olarak, belediyenin muhasebe kayıtlarının ilgili düzenlemelere uygun hale getirilmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tüketime Yönelik Olarak Alınan İlk Madde ve Malzemelerin Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından tüketime yönelik olarak edinilen ilk madde ve malzemelerin, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilmeden doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29744 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “İlk madde ve malzemeler hesabı” başlıklı 115’inci maddesinde, bu hesabın kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 114’üncü maddesinde; stokların kullanıldıklarında ve tüketildiklerinde giderler hesabına kaydedilerek ilgili hesaptan çıkarılacağı, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenen tüketim malzemelerinden kullanılmış olanların taşınır işlem fişleri yerine üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede taşınır işlem fişindeki çıkışları gösteren onaylı bir liste ile en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmesinin zorunlu olduğu; 116’ncı maddesinde ise tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına ise borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44’üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 32’nci maddesinde; kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt kontrol yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yılsonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımının yapılacağı, bahse konu sayım işleminin harcama yetkilisince, kendisinin veya görevlendireceği bir kişinin başkanlığında taşınır kayıt ve kontrol yetkilisinin de katılımıyla, en az üç kişiden oluşturulan sayım kurulu tarafından gerçekleştirileceği, sayıma ilişkin sonuçların sayım tutanağında kayıt altına alınacağı ve kayıtların sayım sonuçlarıyla uygunluğu sağlandıktan sonra düzenlenen Taşınır Sayım ve Döküm Cetveliyle yılsonu hesabının oluşturulacağı belirtilmiştir.
Buna göre, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında kayıtlı tüketime yönelik olarak edinilmiş malların kullanılmaları halinde, üst yöneticinin belirleyeceği süre veya en fazla 3 aylık süreler itibariyle taşınır işlem fişlerindeki çıkış kayıtlarına uygun olarak muhasebeleştirilmesi; bunun yanında yılsonunda stoklara ilişkin fiili sayım işleminin yapılarak Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli düzenlenmesi ve fiili durum ile kaydi durumun birbiri ile uyumlu olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından tüketime yönelik olarak alınmış olunan ilk madde, mal ve malzemenin, muhasebe kayıtlarında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alınmadan doğrudan 630 Giderler Hesabı kullanılarak giderleştirildiği tespit edilmiştir. Söz konusu bu durum, Belediyenin almış olduğu mal ve malzemelerin kullanılıp kullanılmadığının veyahut başka amaçlarla tasarruf edilip edilmediğinin tespitini zorlaştırmakta ve mali bir risk oluşturmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki süreçte söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin gerekli işlemlere başlanılacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; ilk madde ve malzemelerin fiili durumu ile kayıtlı tutarları arasında uyumsuzluğa yol açan bu hususun, muhasebe kayıtlarının ilgili düzenlemelere uygun şekilde gerçekleştirilmesi suretiyle giderilmesi gerekmektedir.