|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin yapım işlerinde uygulanan tüm riskler sigorta poliçelerinde yüksek muafiyet oranları ve alt yüklenicilerin kapsam dışı tutulması gibi önemli bulgular ortaya koymuştur. İncelemeler, yükleniciler tarafından yapılan sigorta poliçelerinde, belirlenen risk kalemleri için %2’yi aşan muafiyetlerin uygulandığını göstermektedir. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi, sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının %2 ile sınırlı olması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, bazı projelerde bu oran %10 olarak belirlenmiş, bu da yüklenicilerin daha düşük prim ödeyerek daha fazla risk üstlenmelerine yol açmıştır.
Ayrıca, sigorta poliçelerinin alt yüklenicilerin eylem ve işlemlerini kapsamadığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, alt yüklenicilerin vereceği zararların da teminat kapsamına alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Örneğin, Akyazı Yerleşkesi İdari Bina İkmal İnşaatı projesinde, idarenin izniyle çalışan alt yüklenicilerin zararları sigorta poliçesi kapsamına alınmamıştır. Kamu İdaresi, bu durumun düzeltilmesi gerektiğini kabul etmiş ve alt yüklenicilerin zararlarının teminat altına alınacağını belirtmiştir. Bu bulgular, sigorta poliçelerinin kapsamının genişletilmesi ve risklerin daha etkin bir şekilde yönetilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Tüm Riskler Sigorta Poliçelerinde Muafiyet Oranları Yüksek Belirlenen Risk Kalemleri Olması ve Alt Yüklenicilerin Kapsam Dışı Tutulması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
a) Tüm Riskler Sigorta Poliçelerinde Muafiyet Oranları Yüksek Belirlenen Risk Kalemleri Olması
Üniversitenin yapım işlerinde, yüklenici tarafından yaptırılan tüm riskler sigorta poliçelerinde risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve iş yerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; yüklenicinin, işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; sigorta poliçesinde idarenin işveren sıfatıyla, yüklenicinin işi gerçekleştiren sıfatıyla yer alacağı belirtilmiş, kıymetlerin sigortalanmasında ise, tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı %2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının ise %20 olarak dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu İkmal İnşaatı İşi, SADEM Derslik Yapım İşi ile Akyazı Yerleşkesi İdari Bina İkmal İnşaatı ve A Blok Sınıf Değiştirilmesi Yapım İşi’ne ait tüm riskler sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine aykırı olarak; muafiyetler başlığı altında belirtilen risk kalemlerinin her biri için oluşacak hasar bedelinin %10’u oranında tenzili muafiyet uygulanacağı belirtilmiştir. Tüm riskler sigorta poliçelerinin muafiyet oranları ne kadar yüksek olursa sigorta yıllık veya aylık prim ödeme tutarları da o kadar düşük olmaktadır. Bu durum yüklenicilerin daha az sigorta primi ödeyerek tüm riskler sigorta poliçesi yaptırmalarına ve daha fazla zarardan sorumlu olmalarına neden olmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, tüm riskler (all risk) sigorta poliçelerinde %2’den fazla muafiyet uygulanmayacağı bilgisi verilmiştir.
Risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigorta şirketi, yüklenici ve idare arasında oluşabilecek hukuki ihtilafların önlenmesi amacıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olarak All Risk (Bütün Riskler) sigorta poliçelerinde %2’den fazla muafiyet uygulanmaması gerekmektedir.
b) Tüm Riskler Sigorta Poliçelerinde Alt Yüklenicilerin Kapsam Dışı Tutulması
Yapım işleri için düzenlenmesi gereken tüm riskler sigorta poliçelerinin alt yüklenicilerin eylem ve işlemlerini kapsamadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve İş Yerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Sigorta poliçesinde; idare işveren sıfatıyla, yüklenici işi gerçekleştiren sıfatıyla yer almalı, alt yüklenicilerin vereceği zararların da teminat kapsamı dahilinde olduğu belirtilmelidir.” denilmektedir.
Buna göre tüm riskler sigorta poliçelerinde yüklenici işi gerçekleştiren sıfatıyla birincil düzeyde idareye karşı sorumlu olarak yer alacak olup, varsa alt yüklenicilerinde verebilecekleri zararların teminat kapsamına alınması gerekecektir.
Yapılan incelemede; Akyazı Yerleşkesi İdari Bina İkmal İnşaatı ve A Blok Sınıf Değiştirilmesi İşi’nde idarenin izni ile çalıştırılan 3 alt yüklenici olduğu ancak yapım işine ait tüm riskler sigorta poliçelerinin sadece asıl yükleniciyi kapsadığı alt yüklenicilerin verecekleri zararların sigorta poliçesinin kapsamında yer almadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, sigorta poliçelerinde alt yüklenicilerin verecekleri zararların da teminat kapsamına alınmasının sağlanacağı bilgisi verilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereği, alt yüklenici çalıştırılan işlere ilişkin sigorta poliçelerinde alt yüklenicilerin verecekleri zararların da teminat kapsamına alınması gerekmektedir.