| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, tünel imalatlarında kullanılan geçici destekleme bulonlarının idare tarafından teslim alınmadığı tespit edilmiştir. İlgili projelerde, bulonların bedeli yükleniciye ödenmesine rağmen, işlevini tamamladıktan sonra hurda niteliğine dönüşen bu malzemelerin idarece teslim alınması gerektiği belirtilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlerin yapılacağını ifade etmiştir. |
BULGU: Tünel İmalatında Geçici Desteklemelere Ait Hurda Malzemelerin İdarece Teslim Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince içerisinde tünel imalatları bulunan ihalelerde geçici destekleme olarak kullanılan bulonlara ait hurdaların idarece teslim alınmadığı tespit edilmiştir.
Bir tünel imalatı olan “Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre Her Sınıf Zeminde Tünel Kazısı” iş kalemi birim fiyat tarifine göre, her türlü geçici iksaların (desteklemelerin) yapılması birim fiyata dahil olan masraflar içinde sayılmış olup, birim fiyata dahil olmayan masraflar başlığı altında ise geçici iksalardan idarenin uygun göreceği ankraj, bulon, süren bedellerinin ayrıca ödeneceği belirtilmiştir.
Yine bir tünel imalatı olan “IBO Bulonu Tesis Edilmesi” iş kalemine ait birim fiyat tarifinde ölçü olarak; projesinde gösterilen, idare onayı ile yerine konulan sayı ve boyları tutanakla tespit edilerek hesaplanan metre üzerinden boy olarak belirleme yapılmıştır.
Tünel imalatında özellikle zayıf zeminlerde kazı yapılırken tünel aynasının stabilizasyonunu sağlamak amacıyla aynaya geçici olarak bulon yerleştirilmekte, kayma veya oturmalar son bularak zemin hareketliliği sona erdiğinde ayna üzerinde tünel kazısına devam edilebilmektedir.
IBO bulonu genel olarak tünel ekseninde uygulanmakta olup projesinde gösterildiği durumlarda aynaya da uygulanabilmektedir. Ancak ayna yüzeyine uygulanan bulon ayna yüzeyinde güvenli kazı yapılabilmesini sağlamakta olup uygulandığı yerde kazıya devam edilmekte ve kazı yapıldığında işlevini tamamlayarak sökülüp hurda niteliğine dönüşmektedir.
Kazı yapımında kullanılan IBO bulonu kazı birim fiyat tarifinde birim fiyata dahil olmayan masraflar başlığı altında sayılmış olduğundan aynada uygulanan bulon metre cinsinden hesap edilerek bedeli yükleniciye ödenmektedir. Ancak, bedeli yükleniciye ödenen bulonlar artık idare malı niteliğinde değerlendirilerek yerinden sökülenlerin idarece teslim alınması gerekmektedir.
Genel Müdürlük ya da Bölge Müdürlüklerince ihale edilen ve ihale bünyesinde tünel işleri bulunan bazı yapım işlerinde, işlere ait projelerde zayıf zemin kazılarında aynada bulon öngörülmüş iken aynada uygulanan bulonların işlevini tamamladığında bedeli ödenmesine rağmen teslim alınarak ilgili şubeye teslim edilmediği ve yükleniciye bırakıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince bulgu konusu husus kabul edilmiş olup merkez ve taşra teşkilatının bilgilendirildiği ve gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer almaktadır. Kamu İdaresi tarafından söz konusu hususa ilişkin düzeltici işlem tesis edileceği ifade edilmesine rağmen, uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak tüm işlerde bedeli yükleniciye ödenen ancak işin devamı sırasında işlevini tamamlayarak sökülen veya hurda niteliği kazanan malzemelerin Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince teslim alınması ve mevzuatın öngördüğü şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.