|
ÖZET: Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER) Döner Sermaye İşletme Birimi, 2023 yılında Türkçe eğitimine yönelik ders kitaplarını, Kamu İhale Kanunu’nun öngördüğü ihale usulleri veya doğrudan temin yöntemini kullanmadan temin etmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesi, döner sermayeli kuruluşların mal alımlarının bu kanun hükümlerine tabi olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, üniversitelerin döner sermaye birimleri, ihtiyaç maddeleri ile taşınır mallarını temin ederken ilgili yasal çerçeveye uygun hareket etmelidir.
Yapılan denetimlerde, TÖMER’in 2023 yılı içerisinde “Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı” alımlarını ihale usulleri veya doğrudan temin yöntemi olmaksızın gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, TÖMER’in kitap alımı yapmadığını ve öğrencilerin kitap ücretlerinin toplanarak yayınevlerine sipariş verildiğini belirtmiş; ancak bu uygulamanın 2023 yılı itibarıyla sona erdiği ifade edilmiştir. Yine de, denetim sonuçları, döner sermaye birimlerinin mal alımlarının Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER) Döner Sermaye İşletme Birimince İhale Usulleri ve Doğrudan Temin Yöntemi Kullanılmadan Mal Alımı Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
TÖMER’de kullanılan Türkçe eğitimi ders kitaplarının, ihale usulleri ve doğrudan temin yöntemi kullanılmadan tedarik edildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.
Denilmektedir.
Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Mal : Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,
Şeklinde tanımlanmıştır.
Buna göre; üniversitelerin bağlı kuruluşu niteliğindeki döner sermaye birimlerinin her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır mal alımları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun kapsamında olduğundan, bu kuruluşlarca gerçekleştirilecek mal alımlarının da Kanun’da öngörülen ihale usullerinden uygun olanı ile karşılanması ya da Kanun’da sayılan koşulların varlığı halinde doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 2023 yılında TÖMER Döner Sermaye İşletme Biriminin Türkçe öğretim kurslarında kullanılan “Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı” alımlarının ihale usulleri ya da doğrudan temin yöntemi kullanılmadan gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; döner sermayeli kuruluşların, her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır mallarının alımı 4734 sayılı Kanun kapsamında olup, söz konusu alımların Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihale usulleri veya doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, TÖMER Döner Sermaye İşletme Birimince hiçbir kitap alımı ve satımı yapılmadığı, öğrencilerin yabancı uyruklu olması, piyasayı bilmemeleri nedeniyle kitap ücretlerinin öğrencilerden toplanarak yayınevlerine sipariş verilip öğrencilere dağıtıldığı ve bu uygulamaya artık son verildiği ifade edilmişse de 2023 yılı içerisinde gerçekleştirilen “Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı” alımının ihale usulleri ve doğrudan temin yöntemi kullanılmadan yapıldığı tespit edilmiştir.