|
ÖZET: Türkçe ve Yabancı Dil Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER) ile ilgili yapılan denetimlerde, öğrenci kayıt gelirleri ile döner sermaye hesapları arasında tutarsızlıklar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, kayıt verilerinin düzenli bir şekilde tutulmadığı ve tahsil edilen kayıt ücretlerinin resmi banka hesaplarına aktarılmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, mevcut öğrenci sayılarıyla uyumlu döner sermaye geliri elde edilemediği görülmüştür.
TÖMER, Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliği çerçevesinde faaliyet göstermekte olup, çeşitli eğitim hizmetleri sunarak gelir elde etmektedir. Ancak, denetimlerde, 2020-2024 yılları arasındaki kursiyer sayıları ile gelir tahsilatları arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğu ortaya çıkmıştır. Kayıtların eksik veya hatalı tutulması, kursiyerlerin ödemelerinin taksitler halinde ve farklı hesaplar üzerinden yapılması gibi nedenlerle gelir kaybı yaşandığı anlaşılmaktadır. Kurum iç denetim birimi, kayıt belgeleri ve diğer önemli verilerin kaybolduğunu tespit etmiş, bu durum üzerine disiplin soruşturması başlatılmıştır. Kamu idaresi, sorumlular hakkında gerekli işlemleri yaparak, benzer sorunların tekrar yaşanmaması için önlemler alındığını bildirmiştir. TÖMER’deki kayıt ve ödeme süreçlerinin düzeltilmesi, döner sermaye gelir kaybını önlemek adına önem arz etmektedir. |
BULGU: Türkçe ve Yabancı Dil Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezine (TÖMER) Ait Öğrenci Kayıt Gelirleri ile Döner Sermaye Hesabına Yatan Tutarların Uyumlu Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Türkçe ve Yabancı Dil Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER) öğrenci kayıtları ile ilgili verilerin usulüne uygun tutulmadığı, kayıt ücreti tahsilatının kurumun resmi banka hesaplarına yatırılmadığı, mevcut öğrenci sayılarıyla uyumlu döner sermaye geliri elde edilmediği tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesi ile Yüksek Öğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında, 14.01.2017 tarih ve 29948 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği ile Döner Sermaye İşletmesi kurulmuştur.
Döner Sermaye İşletme Birimi olan TÖMER; Yükseköğretim kurumları dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından talep edilecek konularda, bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetleri yapmak, seminer, konferans, panel ve sempozyumlar düzenlemek, kurslar açmak suretiyle gelir elde etmektedir.
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği’nin “Eğitim Faaliyetleri” başlıklı 14’üncü maddesine göre; Merkezde öğretilen dillere ait kursların türü, süreleri ve içerikleri, bu kurslara ait dönemler, düzeyler, kurlar, kurların haftalık ders saati ağırlıkları, kurslara ait kayıt koşulları, kurslarda kullanılacak materyallerin hazırlanması ve seçimi, kurs dönemlerinin sonlarında veya bağımsızca uygulanacak sınavların türü, içerikleri ve uygulanma süreçleri, kurslarda görev alacak okutmanların seçimi, bu okutmanların eğitimi ve kurslara hazırlanması gibi eğitimsel konular ile kurs ücretlerine ilişkin yetki Yönetim Kuruluna verilmiş olup bu kapsamda yönetim kurulu kararları alınmış, kayıt ücretleri belirlenmiştir.
Denetimlerde; Üniversitenin Kurum Faaliyet Raporlarında yer alan TÖMER kursiyer sayıları ile Merkez kursiyer kayıtlarının uyumlu olmadığı görülmüştür. Yapılan incelemede, 2020 yılı İdare Faaliyet Raporunda 151 kursiyer, 2021 Faaliyet Raporunda 405 kursiyer, 2022 yılı Faaliyet Raporunda 600 kursiyer, 2024 yılı Faaliyet Raporunda 493 kursiyer bulunurken 2023 yılı Faaliyet Raporunda kursiyer sayısına ilişkin herhangi bir veri bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, merkez kayıtlarında kursiyer sayıları; 2020 yılı için 370, 2021 yılı için 480, 2022 yılı için 637, 2023 yılı için 530, 2024 yılı için 284 olarak kayıt altına alınmıştır. Bu döneme ilişkin alınan yönetim kurulu kararlarında her bir kurs bedeli olarak 2020, 2021 yıllarında 4000 TL; 2022, 2023 yıllarında 5000 TL, 2024 yılında 7000 TL tutar belirlenmiştir. Üniversitenin bölümlerine kayıt yaptırmak için en az iki kur dönemi kurs alınması gerekmektedir. Kayıtlarda üniversitenin kendi öğrencileri ile dışarıdan gelen kursiyer ayrımı yapılmadığından bir kursiyerin ne kadar kurs bedeli yatırması gerektiği anlaşılamamaktadır. Tüm kursun bitirilmesi halinde 6 kur dönemi kurs bedeli yatırılması gerekmektedir. Dolayısıyla 6 kuru bitirenlere verilen sertifika sayıları da öğrenci sayılarını teyit etmek açısından yeterli veri sunmamaktadır.
Merkezin döner sermaye gelirinin en önemli kısmı kurs bedellerinden oluşmaktadır. Kurumun resmi döner sermaye hesabına yatan tutar 2020 yılı için 1.447.159,89 TL olup bu tutar 2 kur üzerinden 181 öğrenciye, 2021 yılı için 307 öğrenciye, 2022 yılı için 267 öğrenciye, 2023 yılı için 324 öğrenciye, 2024 yılı için143 öğrenciye karşılık gelmektedir. Bu durum kursiyer sayıları ile gelir tahsilatı arasında uyumsuzluk olduğunu göstermektedir.
Döner sermaye işletmesine ait 2020-2024 yıllarında yapılan ödemeler incelendiğinde; birçok ödemenin taksitlerle ve elden ya da özel hesaplar üzerinden yapılması nedeniyle ödemelerin hangi kurs dönemine ait olduğu ve ne kadar eksik yatırıldığı tam olarak anlaşılamamaktadır. Tahsilatların Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine göre; İşletme gelirlerinin tahakkuku ve takibinin gelir gerçekleştirme görevlilerince, tahsil işlemlerinin ise muhasebe birimlerince yürütülmesi zorunludur. Bu nedenle, Döner Sermaye İşletme biriminin gelir kaybına uğradığı açık olmakla birlikte ne kadar gelir kaybına uğradığı tam olarak hesaplanamamaktadır.
Ayrıca, Kurum İç denetim Birimince yapılan inceleme sonucunda kayıt evrakı, devam listeleri, sınav belgeleri, dekontlar gibi önceki yıllara ait kurum verilerinin bir çoğunun bulunamadığı, kurumda kullanılan bilgisayar ve kurum e-mailinin de dönüştürülemez olarak silindiği, verilerin yok edildiği, birimde bulunan sertifika kayıtlarının excel ortamında tutulduğu, kayıtların sağlıklı olmadığı, işletme gelirlerinin tahakkuku ve takibinin yapılmadığı tespit edildiğinden Kurum tarafından disiplin soruşturması açıldığı ve ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulduğu görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, TÖMER’e yatırılması gereken ücretlerin Döner Sermaye hesabına geçmemiş olmasıyla ilgili olarak sorumlular hakkında disiplin soruşturması açıldığı, konunun Bandırma Cumhuriyet Başsavcılığına intikal ettirilerek suç duyurusunda bulunulduğu, benzer durumların tekrarlanmaması için gerekli tedbirlerin alındığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; TÖMER’de görevli personelin kursiyer kayıtları ile kurs dönemlerinin sağlıklı tutulmaması, ödemelerin üniversitenin kurumsal hesabına yatırılmaması nedeniyle döner sermayenin gelir kaybına uğradığı soruşturmanın akabinde sorumlulura rücu işlemlerinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.