|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Yükseköğretim Kurulu Yürütme Kurulu Başkan ve üyeleri ile Denetleme Kurulu üyelerinin aylık bordrolarında gelir vergisi matrahının hatalı hesaplandığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 6. maddesi, bu kişilerin ücretlerinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre belirlenen en yüksek devlet memuruna ödenen aylık miktarını geçemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, 2008 tarihli Bakanlar Kurulu kararı, bu ücretlerin hesaplanmasında hangi unsurların dikkate alınacağını ve yasal kesintilerin nasıl yapılacağını düzenlemektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddeleri, özel hizmet, makam ve temsil tazminatlarının damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi olmadığını vurgulamaktadır. Ancak, Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyelerinin bordrolarında bu tazminatların gelir vergisi matrahına dahil edildiği tespit edilmiştir. Bu durum, mevcut mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara dair gerekli yasal düzenlemeleri yapma sürecinde olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, gelir vergisi matrahının hesaplanmasında yalnızca ilgili mevzuatın belirlediği unsurların dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durum, yasal çerçeveye uygun bir uygulamanın sağlanması açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Ücret Ödemelerinde Gelir Vergisi Matrahının Hatalı Hesaplanması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Yükseköğretim Kurulu Yürütme Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim Kurulu Denetleme Kurulu üyelerinin aylık bordro dökümlerinde gelir vergisi matrahının hatalı hesaplandığı görülmüştür.
06.11.1981 tarih ve 17506 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kurulu” başlıklı 6’ncı maddesinin (d) bendinde, Yürütme Kurulu’nun Başkan ve Üyelerinin ücretleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre en yüksek Devlet memuruna ödenen aylık (ek gösterge, yan ödeme ve her çeşit tazminatlar dâhil) iki katını geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca tespit edileceği düzenlenmiştir.
08.10.2008 tarih ve 27018 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yükseköğretim Kurulu Yürütme Kurulu Başkan ve Üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyelerinin Ücretlerinin Tespitine Dair” Bakanlar Kurulu kararı ile Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyelerinin ücretleri tespit edilmiştir. Adı geçen Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Ücretin miktarı” başlıklı 4’üncü maddesinde, bu Karar kapsamına giren personele en yüksek devlet memuruna ödenen aylık (ek gösterge dahil), taban aylığı, kıdem aylığı, yan ödeme ile özel hizmet, makam ve temsil tazminatları toplamının brüt tutarına belirtilen oranların uygulanması suretiyle ödemelerin gerçekleştirileceği,
Anılan Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Ödeme Usul ve Esasları” başlıklı 5’inci maddesinde, bu Kararın 4’üncü maddesine göre hesaplanacak tutardan, yasal kesintiler yapıldıktan sonra bulunacak tutarda ödeme yapılacağı, ilgililere bu Karar’da belirtilen ücret dışında herhangi bir ödeme yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen Bakanlar Kurulu Kararı ile Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyelerine verilecek ücret unsurlarının neler olduğu ve bu belirlenen ücret unsurları dışında herhangi bir ödeme yapılamayacağının sınırı çizilmiştir.
23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesinin II’nci kısmında özel hizmet tazminatı verilecek personel ve tazminat oranları belirlenmiştir. Bahsi geçen maddenin son fıkrasında, “Bu maddenin ikinci bölümünde yer alan tazminatlar damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi değildir.” denilerek özel hizmet tazminatından damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmayacağı kararlaştırılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 26’ncı maddesinde, bu kanuna ekli (IV) sayılı cetvelde yazılı unvanları bulunanlara makam tazminatı ödeneceği, makam tazminatının “damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulamayacağı ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümlerin uygulanacağı” düzenlenmiştir.
26.04.2000 tarih ve 24031 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2000/457 karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nda kimlere temsil tazminatı ödeneceği ve hangi gösterge rakamı üzerinden hesaplanacağı belirlenmiştir. Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı’nın 2’nci maddesinde, temsil tazminatının “Damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulamayacağı” hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyelerine verilecek ücret unsurlarının neler olduğu ve bu unsurlardan olan özel hizmet tazminatı, makam ve temsil tazminatlarının damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi olmadığı anlaşılmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyelerinin aylık ücret bordroları incelendiğinde, gelir vergisi matrahına söz konusu ücret unsurlarının da eklendiği tespit edilmiştir. Bu uygula ma ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabından, İdare tarafından bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve bu doğrultuda gerekli yasal çalışmaların yapılmaya devam edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, gelir vergisi matrahı hesaplanırken, yalnızca mevzuatın dâhil edilmesini öngördüğü ücret unsurlarının matraha eklenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.