ÖZET: Ücretsiz su hizmeti sunulan alanlarda su sayacının bulunmaması, su tüketiminin ölçülmesini engelleyerek kayıp kaçak kontrolünün etkin bir şekilde yapılamadığını ortaya koymaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunarak, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği, su kayıplarının tespit edilmesi için gerekli önlemlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Yapılan incelemelerde, belediye hizmet binaları, parklar, çeşmeler ve camiler gibi birçok noktada su sayacının eksik olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, su tüketiminin izlenmesini ve kayıp kaçak oranlarının kontrolünü zorlaştırmaktadır. Kamu İdaresi, 2024 yılı itibarıyla içme suyu ve kanalizasyon hatlarının yenilenmesi sonrası kayıp kaçak kontrol birimi kurarak, bu birimin tüm abonelerin denetimlerine başladığını bildirmiştir. Ücretsiz su hizmeti sunulan yerlerin %70’ine sayaç takıldığı, kalan %30’unun ise en kısa sürede kontrol edilerek sayaçlandırılacağı ifade edilmiştir.

İklim değişikliği ve kuraklık gibi faktörler göz önünde bulundurulduğunda, sürdürülebilir su yönetimi için su sayaçlarının takılması ve etkin kayıp kaçak kontrolünün sağlanması kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Bu önlemler, su kaynaklarının daha verimli kullanılmasına ve kayıpların azaltılmasına katkıda bulunacaktır.

BULGU: Ücretsiz Su Kullanılan Yerlerde Su Sayacının Bulunmaması ve Etkin Bir Kayıp Kaçak Kontrolünün Yapılamaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Kamu İdaresi tarafından ücretsiz su hizmeti sağlanan yerlerde su sayacının takılı olmaması nedeniyle tüketimin ölçülemediği ve bundan dolayı etkin bir kayıp kaçak kontrolünün yapılamadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda olduğu hükmü yer almaktadır.

İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Su Kayıplarının Tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki suyun kontrolü maksadıyla ilgili İdarelerin, su dengelerini belirlemek ve su kayıp miktarlarını tespit etmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Aynı maddede, faturalandırılmayan aboneler dahil bütün abone noktalarına mutlaka tüketim profiline uygun çap ve özellikte sayaç takılması gerektiği, faturalandırılmayan aboneler dahil bütün sayaçların düzenli şekilde okunacağı ve bu doğrultuda su kayıp oranındaki azalmanın gözlemleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapılan incelemede, 6 adet belediye hizmet binası, 4 adet park, 29 adet çeşme, 35 adet hidrant, 14 adet cami ve mescitte İdare tarafından ücretsiz su hizmetinin sağlandığı, bahsedilen yerlerde su tüketimini ölçmeye yönelik su sayacının bulunmadığı ve bu yüzden etkin bir kayıp kaçak su kontrolünün yapılamadığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, 2024 yılı Mayıs ayı itibarıyla içme suyu ve kanalizasyon hatlarının yenilenmesinden sonra içme suyu kullanımının azaltılması ve kayıp kaçak oranının düşürülmesi için kayıp kaçak kontrol biriminin kurulduğu, bu birimin belediye ve mücavir alan sınırları içerisindeki bütün yapıların ve abonelerin kontrollerine başladığı, bu kontrol işlemi sonucunda ücretsiz su kullanılan yerlerin %70’lik kısmına sayaç takıldığı ve kalan %30’luk kısmın da en kısa sürede kontrol edildikten sonra sayaçların takılacağı belirtilmiştir.

Kamu İdaresi tarafından günümüzde yaşanan iklim değişiklikleri ve kuraklık ile bunların sonucunda ortaya çıkan içme suyu temin edilen kaynaklardaki su seviyelerindeki düşüşler de göz önünde bulundurulduğunda, sürdürülebilir su yönetimini gerçekleştirmeye yönelik ücretsiz su hizmeti sağlanan yerlerdeki tüketimi ölçmek için su sayaçlarının takılıp etkin bir kayıp kaçak kontrolünün yapılması gerekmektedir.