|
ÖZET: Uluslararası aile cüzdanlarının alım süreçleri, belediye muhasebe kayıtlarında uygun şekilde izlenmemektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, belediye tarafından satın alınmaması gereken bu cüzdanların bedellerinin bütçeden ödendiği tespit edilmiştir. Evlendirme Yönetmeliği’ne göre, aile cüzdanlarının evlendirme memurlarına zimmetle verilmesi gerekmekte ve bu işlemler için ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe birimlerinin yetkilendirilmesi öngörülmektedir.
Aile cüzdanları, merkezi yönetim muhasebe yönetmeliği kapsamında değerli kâğıtlar olarak değerlendirilmekte ve yetkili memurlar tarafından zimmetle alınarak satıldıkça bedellerinin ilgili birimlere yatırılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, aile cüzdanı bedellerinin belediye bütçesinden karşılandığı ve bu cüzdanların satışından elde edilen gelirlerin de belediye bütçesine kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, belediyenin cüzdanların alım, satım ve muhasebeleştirilmesi konusundaki yükümlülüklerini ihlal etmektedir. Kamu İdaresi, aile cüzdanlarının temini için il mal sandığına başvuruda bulunduğunu, ancak kredili cüzdan verilmediği için satın alma yoluna gidildiğini belirtmiştir. Bu süreçte, aile cüzdanı bedellerinin belediye bütçesinden karşılanmaması ve ilgili muhasebe işlemlerinin doğru bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. |
BULGU: Uluslararası Aile Cüzdanı Alımlarının Belediye Muhasebe Kayıtlarında Takip Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye tarafından satın alınmaması gereken uluslararası aile cüzdanlarının bedellerinin bütçeden ödendiği görülmüştür.
07.11.1985 tarihli ve 18921 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Evlendirme Yönetmeliği’nin “Evlendirme memurluğunun görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde; evlendirme memurlarına aile cüzdanı düzenleme görevi verilmiş olup “Evlendirme memurları” başlıklı 7’nci maddesinde evlendirme memurunun, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtar olduğu düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Aile cüzdanlarının mal sandıklarından alınması” başlıklı 54’üncü maddesinde; aile cüzdanlarının il ve ilçe mal sandıklarınca evlendirme memurlarına kredili olarak verileceği, bu cüzdanların zimmetle verilmesi ve bedelinin tahsili hususlarında Devlet Muhasebesi Muamelat ve Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu hüküm ile hem muhasebe yönetmeliklerine atıf yapılmış hem de aile cüzdanlarının ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe müdürlüğünce belediye tarafından görevlendirilecek yetkili memurlara zimmetle verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Değerli kâğıtlara ilişkin işlemler” başlıklı 498’inci maddesi uyarınca değerli kâğıtlar kapsamında olan aile cüzdanları yetkili memurlara, satıldıkça bedeli teslim edilmek üzere zimmetle verilir. Aynı maddenin devamındaki hükme göre ise yetkili memurlar, muhasebe birimlerinden zimmetle aldıkları değerli kâğıtların satış hasılatını en çok on beş günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe birimi veznesine veya banka hesabına yatırmak zorundadırlar.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aile cüzdanlarının Belediyenin yetkili memurları tarafından mal müdürlüğünden zimmetle ve bedelsiz alınacağı, söz konusu cüzdanlar satıldıkça tahsil edilen tutarların mevzuatta belirlenen sürelerde ilgili mal müdürlüğüne yine yetkili memurlar tarafından yatırılması gerektiği anlaşıldığından Belediyenin aile cüzdanlarının satın alınması, satılması ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili herhangi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda, aile cüzdanı bedellerinin İdarenin bütçesinden karşılandığı, cüzdanların ilgililere satışı yapıldıkça tahsil edilen tutarların Belediye bütçesine gelir kaydedildiği ve bunlara ilişkin işlemlerin Belediye muhasebe kayıtlarında izlendiği tespit edilmiştir.
Söz konusu husus 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da bulgu konusu olarak yer almış ancak Belediye tarafından gerekli çalışma yapılmamıştır.
Kamu İdaresi cevabında, nikah işlemlerinde kullanılmak üzere aile cüzdanlarının temini için il mal sandığına müracaat edildiği, ancak kredili cüzdan verilmediğinden Belediye bütçesinden satın alındığı, vatandaşa ücret karşılığında verildiği ve bedeli Belediye bütçesine gelir kaydedildiği belirtilerek konu ile ilgili Bingöl Defterdarlığı’na 03.05.2024 tarihli ve 55294 sayılı yazı yazıldığı ve gelen cevabi yazıya göre işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, değerli kâğıt niteliğini haiz aile cüzdanlarına ilişkin yetkili memur eliyle gerçekleşen teslim işlemlerinin zimmetle yapılması, aile cüzdanı bedellerinin İdarenin bütçesinden yapılmaması ve aile cüzdanlarına ilişkin işlemlerin İdarenin muhasebe kayıtları ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir.