|
ÖZET: Kurumun uluslararası akreditasyon sürecinde kendine ait bir bilişim sistemine sahip olması gerektiği, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda vurgulanmaktadır. Mevcut durumda, Kurum bilişim uygulamalarını Adalet Bakanlığı’nın altyapısı üzerinden yürütmektedir. Ancak, ulusal insan hakları kurumlarının özerkliğini sağlamak amacıyla, kendi bilişim alt yapısını oluşturması zorunludur. Paris Prensipleri gereğince, bu tür kurumların etkinliklerini sürdürebilmesi için gerekli altyapıya sahip olması beklenmektedir. GANHRI tarafından yapılan tavsiyeler de, iletişim sistemlerinin kurulmasının ve toplumun bu hizmetlere erişiminin artırılmasının önemini ortaya koymaktadır.
Kurum, Adalet Bakanlığı’nın bilişim sisteminden faydalanarak önemli kolaylıklar elde etmiştir. Ancak, 2024 bütçesi görüşmelerinde TİHEK uygulama yazılımı ve insan kaynakları yönetim sistemi yazılımlarının alımına yönelik bütçe ayrılması olumlu bir gelişme olsa da, bu durum bağımsız bir bilişim yapısının oluşturulması için yeterli değildir. Kurumun “A” düzeyinde akredite olabilmesi için, bağımsız bir bilişim altyapısına sahip olması gerektiği ve bu yönde çabaların artırılmasının önemli olduğu ifade edilmektedir. |
BULGU: Uluslararası Akreditasyon Açısından Kurumun Kendine Ait Bilişim Sisteminin Kurulmasının Gerekli Olması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum, bilişim uygulamalarını ilişkili olduğu Adalet Bakanlığının bilişim alt yapısı ve veri tabanı üzerinden yürütmekte olup uluslararası akreditasyon açısından Kurumun kendine ait bilişim alt yapısını oluşturması gerekli bulunmaktadır.
Ulusal insan hakları kurumlarının idari, mali, hukuki ve teknik alanlarda özerk düzenlemelere sahip olması hususu Paris Prensipleri gereği olarak uluslararası uygulamalarda ve akreditasyon sürecinde ön plana çıkmaktadır. Ulusal insan hakları kurumlarının faaliyet yapılarının özelliği gereği daha bağımsız şekilde hareket etme özelliğine sahip olmaları amaçlanmakta ve GANHRI tarafından kurumlara bu yönde tavsiye ve bildirimlerde bulunulmaktadır. Ulusal insan hakları kurumlarının “A” düzeyinde akredite olabilmesi için de bu çerçevedeki kriterler esas alınmaktadır.
Paris Prensiplerinin B.2 maddesinde; Ulusal kurumların, etkinliklerini sorunsuz şekilde gerçekleştirebileceği altyapıya sahip olması gerektiği ilkesine yer verilmiş; GANHRI Bürosu tarafından 21.02.2018 tarihinde Cenevre’de gerçekleştirilen toplantıda kabul edilen ve GANHRI Akreditasyon Alt Komitesi’nin (SCA) Genel Yorumları olarak yayımlanan dokümanda ise; “Telefon ve internet dâhil iletişim sistemlerinin kurulması, UİHK’ya toplumun erişebilmesi için gereklidir. Azınlık dillerinde sözlü olarak başvuru almayı içeren basitleştirilmiş başvuru usulleri dâhil iyi işleyen iletişim yapısı, kırılgan grupların UİHK hizmetlerine erişimini arttıracaktır.” Denilmiştir.
Uluslararası ilke ve uygulamalar ile GANHRI tavsiye ve bildirimleri dikkate alındığında, Kurumun kendine ait bilişim alt yapısının kurulmasının bir gereklilik olduğu ortaya çıkmaktadır. Mevcut durumda Kurum ilişkili olduğu Adalet Bakanlığının bilişim alt yapısı ve veri tabanından yararlanmakta; server, veri tabanı, EBYS, mail, internet, siber güvenlik hizmetleri Bakanlığın bilgi işlem sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kurumsallaşma süreci devam eden Kurumun, kuruluş aşaması ve gelişme sürecinde ilişkili olduğu Bakanlığın bilişim alt yapısını kullanması önemli kolaylıklar sağlamıştır.
Öte yandan İdare yetkilileri ile yapılan görüşmelerde 2024 bütçesi için yapılan görüşmeler neticesinde TİHEK uygulama yazılımı (kağıtsız ofis ortamı hedefleyen kapsamlı bir iş süreçleri yazılımı) ve insan kaynakları yönetim sistemi yazılımları alımı/yapılması için bütçe alındığının belirtilmesi olumlu bir gelişme olmakla birlikte denetim yılı itibariyle gelişmenin tek başına bağımsız bir bilişim yapısının özünü oluşturması ve tamamını da kapsamaması nedeniyle Kurumun “A” düzeyinde akredite olabilmesi için bağımsız bir bilişim alt yapısına sahip olması gerekliliği hala devam etmekte olup çaba ve girişimlere etkinlik kazandırılmasının uygun olacağı değerlendirlmektedir.