Uluslararası Kuruluşlara Yapılan Katkı Taahhüt ve Ödemelerinin Nazım Hesaplarda İzlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Uluslararası Kuruluşlara Yapılan Katkı Taahhüt ve Ödemelerinin Nazım Hesaplarda İzlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlık tarafından, uluslararası kuruluşlara yapılan katkı taahhüt ve ödemelerinin 932 Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabı ve 933 Verilen Taahhüt Belgeleri Karşılığı Hesabında izlenilmediği görülmüştür.
GYMY’nin “Nazım hesaplara ilişkin ilkeler” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklere ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesapların kullanılacağı belirtilmiştir.
MYMY’nin “932 Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabı” başlıklı 487’nci maddesinde ise; uluslararası kuruluşlara üyelik nedeniyle bu kuruluşların giderlerine katılım payı karşılığı olarak verilen taahhüt belgeleri ile yerine getirilen taahhütlerin izlenmesi için bu hesabın kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “933 Verilen Taahhüt Belgeleri Karşılığı Hesabı”nın düzenlendiği 490’ıncı maddesinde; verilen taahhüt belgeleri karşılığı hesabına, verilen taahhüt belgeleri hesabına yazılan tutarların kaydedileceği belirtilmektedir.
Bakanlık, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) üyesi olup, Örgüte üyelik nedeniyle katkı payı ödemektedir. ILO’nun bütçesi Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından belirlenerek onaylanmaktadır. ILO Anayasasının 13’üncü maddesine göre, ILO’nun giderleri üye devletler tarafından karşılanmaktadır. Üye devletler tarafından her yıl ILO’ya ödenecek katkı miktarları, ILO’nun her yıl düzenlenen Uluslararası Çalışma Konferansı bünyesindeki Finans Komitesi tarafından belirlenmektedir. Finans Komitesi, ILO bütçesini ikişer yıllık periyotlar halinde belirlemektedir. 2020-2021 yılları için Türkiye’nin katkı payı, ILO bütçesinin %1,372’si olarak belirlenmiş olup, bu orana denk gelen tutar, 2020 yılı için 5.423.742 İsviçre frangı, 2021 yılı için 5.423.791 İsviçre frangıdır.
2021 yılına ait katkı payı tutarı, Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği’nin mülga AÇSHB’ye yazdığı 16.07.2020 tarih ve 2020/31522168 sayılı yazı ile bildirilmiş olup, yazıda, 2021 yılına ait katkı payı tutarının 5.423.791 İsviçre frangı olduğu ve 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren ödenebileceği ifade edilmiştir.
MYMY gereğince, uluslararası kuruluşlara üyelik nedeniyle bu kuruluşların giderlerine katılım payı karşılığı olarak verilen taahhüt belgeleri tutarlarının işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden 932 nolu hesaba borç, 933 nolu hesaba alacak kaydedilmesi; yerine getirilen taahhüt tutarlarının ise, işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bir taraftan 630 Giderler Hesabına borç, 106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabına, ulusal para cinsinden olanlar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilmesi; söz konusu tutarın aynı zamanda 932 nolu hesaba alacak, 933 nolu hesaba borç kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca, söz konusu tutarın, ödeneğine dayanılarak, tahakkuk ettirilip ödeme emri belgesine bağlanarak bütçeye gider kaydedilen bir tutar olması nedeniyle de 903 Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak, 905 Ödenekli Giderler Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, MYMY’ye uygun olarak kayıtların yapıldığı ancak 932 ve 933 nolu hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir.
2021 yılına ait katkı payı tutarının, yukarıda bahsedilen yazı ile 16.07.2020 tarihinde kesinleştiği göz önüne alındığında, katkı payının tahakkuk ettiği tarihte 932 nolu hesaba borç ve 933 nolu hesaba alacak kaydedilmesi ve ödeme yapıldığı zaman da söz konusu nazım hesapların kapatılması gerekmektedir.
Uluslararası kuruluşlara ödenen bu tutarlar taahhüt olarak hesaplarda izlenmediğinden; yalnızca yapılan giderler ölçüsünde mali tablolara yansımaktadır. Söz konusu taahhütlerin ilgili nazım hesaplara kaydedilmesi ve bu kapsamda yapılan ödemelerin de taahhütlerden düşülmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi bulguda belirtilen hususa katılmakta olup, 2022 yılında nazım hesapların kullanılabilmesi için gerekli işlemleri başlatmıştır.
Bu itibarla; MYMY uyarınca muhasebenin bilgi verme ve izleme görevlerini tam olarak yerine getirebilmesi için; uluslararası kuruluşlara yapılan taahhütlerin 932 Verilen Taahhüt Belgeleri Hesabı ve 933 Verilen Taahhüt Belgeleri Karşılığı Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU