|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, uluslararası öğrencilere yönelik ödüller ve değerlendirme heyeti/jüri ücretleri için belirlenmiş usul ve esasların eksik olduğunu ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (z) bendi çerçevesinde gerçekleştirilen bazı uluslararası organizasyonlarda, yükleniciler aracılığıyla öğrencilere para ödülü verilmesi ve bu ödülleri değerlendiren heyet/jüriye ücret ödenmesi söz konusu olmuştur. Ancak, bu uygulamaların düzenlenmesine yönelik herhangi bir mevzuat bulunmamaktadır.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve ilgili kanunlar, uluslararası öğrencilere sağlanacak desteklerin çerçevesini belirlese de, para ödülleri ve heyet/jüri ücretleri için geçerli bir düzenleme mevcut değildir. Yapılan incelemelerde, yüklenicilerin sadece ödülleri öğrencilere ve heyete/jüriye aktardığı, bu ödemelerin herhangi bir mal veya hizmet karşılığında yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu mali yönetimi ilkeleri gereği, kaynakların belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kullanılması zorunludur. Sonuç olarak, para ödülleri ve heyet/jüri ücretlerinin nasıl verileceği, kimlerin bu ödülleri alacağı ve hangi şartların geçerli olacağı gibi konuların net bir şekilde belirlenmesi için acil bir mevzuat düzenlemesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Uluslararası Öğrenci Ödülleri ile Değerlendirme Heyeti/Jürisi Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (z) bendi uyarınca gerçekleştirilen bazı uluslararası organizasyonların yürütülmesine yönelik hizmet alımları kapsamında ve yükleniciler aracılığıyla uluslararası öğrencilere para ödülü ile bu öğrencilerin eserlerini değerlendiren heyete/jüriye ücret verildiği, ancak söz konusu para ödülü ile heyet/jüri ücretine ilişkin uygulamayı düzenleyecek usul ve esasların bulunmadığı tespit edilmiştir.
14.07.2020 tarihli ve 2766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren “Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (z) Bendi Kapsamında Yapılacak Uluslararası Organizasyon ve Toplantıların Yürütülmesine Yönelik Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Usul ve Esaslar”ın 2’nci maddesinin 1/c bendi ile; ülkemizde eğitim gören Türkiye burslusu uluslararası öğrencilerin öğrenimleri süresince ve sonrasında ülkemizle ülkeleri arasında iyi ilişkiler geliştirilmesi amacı doğrultusunda düzenlenecek uluslararası organizasyon ve toplantıların yürütülmesi için yapılacak mal ve hizmet alımları bu Usul ve Esasların kapsamında sayılmıştır.
5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 28’inci maddesinin beşinci fıkrasında; “Yurtdışından öğrenim görmek amacıyla ülkemize gelen öğrencilere, Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda verilecek burs, barınma, iaşe, tedavi, sigorta, harç, eğitim yardımı, giyim yardımı ve diğer giderler için Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu tarafından belirlenecek kurum veya kuruluşların bütçelerine Maliye Bakanlığı tarafından ödenek konulur.”
4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 741’inci maddesinde de;
“Uluslararası Öğrenciler Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:
f) Türkiye’ye çeşitli alanlarda eğitim, öğretim, seminer, kurs ve benzeri faaliyetler için gelecek yabancı uyruklu öğrencilere ihtiyaçları doğrultusunda destek vermek.
g) Yurtdışından öğrenim görmek amacıyla ülkemize gelen öğrencilere burs, barınma, iaşe, sigorta, tedavi ve diğer giderlere ilişkin destek sağlamak.
ğ) Başkan tarafından verilecek diğer görevleri yerine getirmek.”
denilmiştir.
Ayrıca, 5978 sayılı Kanun ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde uluslararası öğrenciler için öngörülen desteklere ilişkin usul ve esaslar gerek yönetmelik gerekse yönergeler ile belirlenmiştir. (Türkiye Bursları Yönetmeliği, Türkiye Bursları Bursluluk İşlemleri Yönergesi, Türkiye Bursları Akademik Destek Yönergesi) Ancak, uluslararası öğrencilere Başkanlık tarafından destek amaçlı para ödülü verilmesine ilişkin olarak yürürlükte bulunan usul ve esaslar mevcut olmadığı gibi Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu tarafından da herhangi bir karar alınmamıştır.
Yapılan incelemelerde; 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (z) bendi uyarınca gerçekleştirilen “Uluslararası Öğrenci Akademisi Kapanışı ve 2023 Yılı Uluslararası Öğrenci Ödülleri Organizasyon Hizmeti Alımı” işi ile “8. Uluslararası Öğrenci Bilimler Kongresi Hizmet Alımı” işi kapsamında ve bu işlerin yüklenicileri aracılığıyla bazı uluslararası öğrencilere para ödülü ile bu öğrencilerin eserlerini değerlendiren heyete/jüriye ücret ödendiği görülmüştür. Söz konusu para ödülü ile heyet/jüri ücreti yükleniciler tarafından sunulan herhangi bir mal veya hizmet karşılığında yapılmamakta, yükleniciler sadece bu ödemeleri öğrenciler ile heyete/jüriye aktarmaktadır.
Oysaki, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde de belirtildiği üzere; kamu mali yönetimi, kamu kaynaklarının gerek tanımlanmış standartlara uygun olarak gerekse etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlayacak yasal ve yönetsel sistem ile süreçleri ifade etmektedir. Diğer bir ifadeyle, her kamu kaynağının önceden belirlenmiş usul ve esaslar çerçevesinde kullanılmasının sağlanması kamu mali yönetiminin temel ilkeleri arasındadır.
Başkanlık tarafından yukarıda yer verilen tespit üzerine gerekli mevzuat değişikliğini ihtiva eden taslağın hazırlandığı ve sürecin Hukuk Müşavirliğince takip edildiği belirtilmiştir.
Sonuç itibarıyla, para ödülü ile heyet/jüri ücretinin hizmet alımı kapsamında yüklenici vasıtasıyla ödenmesi uygulamasına son verilerek, para ödülünün kimlere, hangi şartlarda, tutarda ve usulde verileceği, ortaya koyulan bir çalışmanın, eserin veya fikrin ödüllendirilmesi gerekliliğine karar verecek heyetin/jürinin kimlerden teşekkül edeceği, bu heyete/jüriye söz konusu hizmet kapsamında bir ücret ödenecekse bu ücretin nasıl tespit edileceği gibi hususları ayrıntılı bir şekilde belirleyecek mevzuat düzenlemesinin ivedilikle yürürlüğe konulması gerektiği değerlendirilmektedir.