|
ÖZET: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi’nin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, hastanenin ilaç ve sarf malzemesi depolarında stok yönetiminin yetersiz olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan incelemeler sonucunda, stok yönetimi hataları ve veri kayıpları nedeniyle bazı ilaç ve tıbbi malzemelerin miadının dolarak imha edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8. maddesi, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, hastanede stok akışlarının kontrol edilmemesi, gereksiz alımlar ve yetersiz eğitim gibi nedenlerle ciddi sorunlar yaşanmaktadır.
Hastanenin çeşitli depolarında yapılan sayımlarda, mali değeri yüksek olan sarf malzemelerinin eksik veya fazla olduğu, bazı ürünlerin ise miadının dolduğu tespit edilmiştir. Bu durum, sağlık hizmetlerinin sunumunu olumsuz etkileyebilir ve hastanenin bütçesinde yapısal sorunlara yol açabilir. Stok yönetimi, ilaç ve ekipmanların etkin bir şekilde yönetilmesini gerektirmekte olup, bu süreçte bilgi işlem sistemlerinin sürekli veri akışını sağlaması önemlidir. Kamu idaresi, 2025 yılı içerisinde gerekli düzenlemelerin yapılacağını ve bu süreçlerin takip edileceğini belirtmiştir. Ancak, mevcut etkin olmayan stok yönetimi, hastanenin hizmet kapasitesinin artması beklenirken daha büyük sorunlara yol açabilir. Bu nedenle, stok yönetim sisteminin iyileştirilmesi, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Üniversite Araştırma ve Uygulama Hastanesi İlaç ve Sarf Malzemesi Depolarında Stok Yönetimi Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi İlaç Deposu, hastane birimleri ve bilgiişlem sistemlerinin incelenmesi neticesinde, stok yönetiminde yapılan hatalar ve veri kayıpları nedeniyle ilaç ve benzeri tıbbi sarf malzemelerinin bir bölümünün miadının dolarak imha edilmek zorunda kalındığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde;
“Hesap verme sorumluluğu
Madde 8- Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”
denmektedir.
Sağlık işletmelerinde ortaya çıkacak gereksinimleri karşılamak, tıbbi tetkik ve tedavilerin kesintiye uğramadan sürdürülmesini sağlamak için bulundurulması gerekli sarf malzemelerine stok denilmektedir. Stoklar, başta Taşınır Mal Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin amir hükümleri uyarınca sisteme kaydedilir, sarf veya imha edilirler.
Stok faaliyetinin aksaması, sağlık hizmetlerinin sunulmasında yetersizliğe yol açabilmektedir. Uzun vadede stok yönetiminde yapılan hatalar, hastanenin bütçesinde ve işleyişinde yapısal sorunlara yol açmaktadır.
Sağlık hizmetlerinde stok yönetimi, ilaç ve ekipman gibi, sağlık hizmeti sunabilmek için gereken maddi kaynakların yönetimidir. Tüm bu maddi kaynakların seçilmesi, satın alınması, dağıtımı ve sarf ya da imha edilmesinde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun hesap verme sorumluluğu göz önünde bulundurulmalıdır.
Stok yönetim sisteminin başarılı olması için sadece iyi bir yönetim, istihdam veya merkezi satın alma gibi unsurlar tek başlarına yeterli olmamaktadır. Hastanenin eczane, tıbbi sarf malzemeleri tüketiminde ihtiyacı tespit etme ve stok kontrolünü sağlamak için bilgi işlem sistemlerinde kesintisiz veri akışının da sağlanması gerekmektedir.
Nitekim, Taşınır Mal Yönetmeliği’nin Sorumluluk başlıklı 5’inci maddesinde de taşınır yönetimindeki bütüncül sorumluluk yaklaşımı benimsenmiştir.
“(1) Harcama yetkilileri taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumludur. Harcama yetkilileri taşınır kayıtlarının bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması ve taşınır mal yönetim hesabının hazırlanması sorumluluğunu taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri aracılığıyla yerine getirir.
(2) Harcama yetkilileri, taşınırlara ilişkin işlem ve kayıtların usule uygun olarak yapılıp yapılmadığını kontrol etmeye veya ettirmeye; kasıt, kusur veya ihmal sonucu kırılan, bozulan veya kaybolan taşınırların ilgililerden tazmini için gerekli işlemleri yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir.
(3) Kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlileri bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar.
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi 150-İlk Madde ve Malzeme taşınır hesabında bulunan taşınır iş ve işlemlerinin incelenmesinde;
Radyoloji deposunda 2024 yıl sonu sayımına göre mali değeri 289.518,87 TL olan sarf malzemesinin eksik olduğu, mali değeri 1.600.930,44 TL olan sarf malzemesinin fazla olduğu ve mali değeri 258.043,05 TL olan sarf malzemesinin miadının dolması ve artık kullanım imkanının kalmaması nedeniyle imha edildiği ve/veya edilmek üzere kayda alındığı,
Anjiyo ünitesi deposunda 2024 yıl sonu sayımına göre mali değeri 41.506,00 TL olan sarf malzemesinin eksik olduğu, mali değeri 86.333,00 TL olan sarf malzemesinin fazla olduğu ve mali değeri 1.281.974,76 TL olan sarf malzemesinin miadının dolması ve artık kullanım imkanının kalmaması nedeniyle imha edildiği ve/veya edilmek üzere kayda alındığı,
Eczane deposunda mali değeri 772,95 TL olan sarf malzemesinin eksik olduğu ve mali değeri 94.160,75 TL olan ilacın miadının dolması ve artık kullanım imkanının kalmaması nedeniyle imha edildiği ve/veya edilmek üzere kayda alındığı,
görülmüştür.
Bu ilaçların ve sarf malzemelerinin miadının dolma nedenleri;
Hastanede stok akışlarının kontrol edilmemiş olması nedeniyle yüklü miktarda alım yapılması ve miadı dolma süresi öncesinde ilgili ilaç deposu ile değişim imkânı kalmaması,
Hastane depolarından transfer depolarına gönderilen sarf malzemelerinin buradan da alt depolara gönderilmesi ve bu alt depolardaki stok kontrollerinin yapılmaması/yapılamaması,
Taşınır sorumlularının taşınır yönetimi ve sorumlulukları ile ilgili yetkinlikleri ve hizmet içi eğitimlerinin yetersiz olması,
olarak tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı içerisinde gerekli düzenlemelerin birimlere yapılacağı ve takip edileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda da ifade edilen nedenlerle, etkin olmayan stok yönetiminin hastanenin hizmet ve eğitim kapasitesinin büyümesinin beklendiği ilerleyen dönemlerde daha kümülatif bir etkinsizliğe yol açması kaçınılmaz olacaktır.