ÖZET: Üniversite bünyesindeki 16 uygulama ve araştırma merkezinin 2024 yılı Sayıştay denetim raporuna göre, bu merkezlerin çoğu ya hiç faaliyet göstermemekte ya da yalnızca sembolik düzeyde işler yürütmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre, bu merkezler yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretimini desteklemek amacıyla kurulmakta, ancak mevcut durumda iki merkez tamamen faaliyetsiz kalırken, sekiz merkez de yalnızca sınırlı sayıda etkinlik gerçekleştirmektedir. Her bir merkezde en az bir personelin görevli olduğu belirtilse de, bu durum etkin bir araştırma ve uygulama sürecinin yürütüldüğü anlamına gelmemektedir.

Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı konusunda sorumluluk taşıyan yetkililerin, bu merkezlerin işlevselliğini artırmak için gerekli önlemleri alması beklenmektedir. Ancak, mevcut durumda bu merkezlerde nitelikli araştırmacıların bulunmaması ve faaliyetlerin gönüllülük esasına dayanması, etkinliğin artırılmasını zorlaştırmaktadır.

Sonuç olarak, atıl durumda bulunan bu uygulama ve araştırma merkezlerinin, kaynakların daha verimli kullanılabilmesi için yeniden yapılandırılması, benzer işlevlere sahip merkezlerin birleştirilmesi ve aktif olmayanların kapatılması gerekmektedir. Bu adımlar, yükseköğretim kurumlarının kaynaklarını daha etkili bir şekilde kullanmalarına olanak tanıyacaktır.

BULGU: Üniversite Bünyesinde Aktif Olmayan Uygulama ve Araştırma Merkezlerinin Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversite bünyesindeki 16 uygulama ve araştırma merkezinden hiçbir faaliyette bulunmayan ve sembolik olarak faaliyette bulunanların olduğu görülmüştür.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3’üncü maddesinde uygulama ve araştırma merkezi, yükseköğretim kurumlarında eğitim öğretimin desteklenmesi amacıyla çeşitli alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek faaliyetleri için eğitim- öğretim, uygulama ve araştırmaların sürdürüldüğü bir yükseköğretim kurumu, şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un 7/d-2 maddesi uyarınca; yükseköğretim kurumlarında uygulama ve araştırma merkezi Yükseköğretim Kurulu kararı ile kurulabilmektedir. Bu merkezlerin birleştirilmesi ve kapatılması yetkisi de aynı Kurula aittir.

Diğer yandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesi uyarınca, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.

Üniversite bünyesinde kurulan 16 adet uygulama ve araştırma merkezinin 2024 yılına ilişkin faaliyet bilgileri incelenmiş; 2 tanesinin hiçbir faaliyette bulunmadığı, 8 tanesinin faaliyetlerinin ise 2 veya 3 gibi az sayıda ve sembolik olduğu görülmüştür. Diğer yandan söz konusu birimlerin tamamında en az bir personel görevlendirilmektedir. Buradan hareketle; 16 uygulama ve araştırma merkezinin çoğunun aktif faaliyette bulunmadığı, dolayısıyla atıl durumda oldukları değerlendirilmektedir.

Kamu İdaresi cevabında özetle, söz konusu merkezlerin bünyesinde resmi ve sürekli çalışan nitelikli araştırmacı bulunmadığı, buralarda yürütülen faaliyetlerin gönüllülük esasıyla yapıldığı ve artırılmasının hedeflendiği belirtilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; her biri ayrı ayrı kamu kaynağı kullanan ve yükseköğretim kurumu kabul edilen uygulama ve araştırma merkezlerinin, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını teminen, atıl olmaktan kurtarılması, işlevleri birbirine yakın olan merkezlerin birleştirilmesi ve aktif olmayanların kapatılması gerekmektedir.