|
ÖZET: Üniversite Merkez Kanuni Yerleşkesi’nin yapı ruhsatı alınamaması ve cins tashihinin gerçekleştirilememesi, çeşitli mevzuat ihlallerine yol açmıştır. 1223 parselin diğer parsellerle birleştirilmemesi ve kamusal alanların terk edilmemesi, bu sorunların başında gelmektedir. 3194 sayılı İmar Kanunu, yapıların ruhsata tabi olduğunu belirtirken, kamu kurumlarının yapacağı inşaatlar için de belirli şartların sağlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, üniversite tarafından gerçekleştirilen bazı inşaat projelerinde gerekli izinlerin alınmadığı tespit edilmiştir.
Denetimlerde, 2017 yılı öncesinde yapılan bazı yapılar için yapı kayıt belgeleri alınmışken, 2017 sonrası inşaatlar için ruhsat ve izin belgelerinin eksik olduğu görülmüştür. Ayrıca, imar işleri tamamlanmadan ihalelere çıkılması da mevzuata aykırıdır. Kamu İhale Kanunu, inşaat ruhsatı alınmadan ihaleye çıkılmasını yasaklamaktadır. Bu durum, üniversiteye olası yaptırımlar getirebilir. Sonuç olarak, üniversitenin Merkez Kanuni Yerleşkesi’nde imar işlemlerinin tamamlanması ve taşınmazların cins tashih işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin tamamlanması, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin alınması açısından kritik öneme sahiptir. Kamu idaresi, bu işlemlerle ilgili gerekli adımları atmaya devam etmektedir. |
BULGU: Üniversite Merkez Kanuni Yerleşkesi Alanının Yapı Ruhsatının Alınamaması ve Cins Tashihinin Yapılamaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite Merkez Kanuni Yerleşke alanının bulunduğu ada içerisinde kadastral parsel olan 1223 parselin diğer parsellerle tevhidinin yapılmaması ve kamusal alanların terkininin yapılmaması nedeniyle ortaya çıkan mevzuata aykırılıklar aşağıda yer almaktadır.
A) Üniversitenin Mülkiyetinde, Yönetiminde veya Kullanımında Bulunan Taşınmazlardan Bir Kısmının Yapı Kullanma İzinlerinin Bulunmaması
Üniversite tarafından gerçekleştirilen yapım işlerine ait bina inşaatlarının yapı ruhsatlarının bulunmadığı, buna bağlı olarak yapı kullanma izin belgelerinin alınamadığı tespit edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 2’nci maddesinde belediye ve mücavir alan sınırları içinde veya dışındaki bütün resmi ve özel yapıların ruhsata tabi olduğu belirtilmiştir. Ruhsata tabi binalarda düzenlenen yapı kullanma izin belgesindeki bilgilere göre bina tanımlanır ve taşınmazın cinsinde belirtilir.
3194 sayılı Kanun’un “Kamuya ait yapı ve tesisler ile sanayi tesislerinde ruhsat” başlıklı 26’ncı maddesi gereğince Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilebileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Yapı kullanma izni” başlıklı 30’uncu maddesinde; yapının tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatı veren belediyeden izin alınması gerektiği belirtilmiştir.
Ortahisar Belediyesinin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Plan Notlarının İmar Uygulaması, İfraz ve Tevhit başlıklı 2’nci maddesinde; kadastral parsellere, imar planı gereği yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğrenime yönelik eğitim tesis alanları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, Pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmi kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon gibi ortak kullanım alanlarının kamuya terki sağlanmadan, inşaat ruhsatı verilemeyeceği hükmü yer almaktadır.
Üniversitenin Merkez Kanuni Yerleşkesi alanının ilk olarak 1986 yılında imar planlarına “Üniversite Alanı” olarak işlendiği, 15.11.2011 tarih ve 390 sayılı yazı ile mevcut kampüs alanının yetersiz olduğu belirtilerek büyütülmesi talep edilmiştir. Buna göre Trabzon Büyükşehir Belediyesinin 294 sayılı Meclis Kararı ile üniversitenin güney kısmından geçen 2. Tanjant yolu sınır olacak şekilde belirlenen alanların üniversite alanı yapılması uygun görülmüş olup Üniversite alanı bu günkü şeklini almıştır.
3194 sayılı Kanun’un “İmar İfraz ve tevhid” başlıklı 15’inci maddesine göre imar planı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır. Diğer bir ifade ile Üniversite alanının bulunduğu ada içerisinde yeni inşaat ruhsatı düzenlenebilmesi için kadastral parsel olan 1223 parselin diğer parsellerle birleşerek ve gerekli terkleri yaparak imar parseli haline gelmesi gerekmektedir. Şu hâlde mevcut imar durumunda; 1223 parselin ada içerisindeki diğer parsellerle tevhidinin ve kamusal alanların terkinden sonra yapılaşma izni verilebilecektir. Zira Merkez Kanuni Yerleşkesi alanına yapılacak her bir bina için de bu durum söz konusu olacaktır.
Denetimlerde, 2017 yılı öncesinde yapılmış yapılar için gerekli başvurular tamamlanarak Yapı Kayıt Belgelerinin alındığı, 2017 sonrası inşaatları için ise Merkezi Araştırma Laboratuvarı, Diş Hekimliği Fakültesi, Çocuk Hastanesi ve Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Kapalı Otopark için yapı ruhsatı ve ruhsata tabi yapı kullanma izin belgelerinin bulunmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, söz konusu işlemlerin tamamlanmasıyla ilgili olarak gerekli işlemlerin başlatıldığı ve ilgili süreçlere devam edildiği ifade edilmiştir.
Söz konusu eksikliklerin tamamlanarak taşınmazlara ilişkin yapı kullanma izin belgelerinin ve yapı ruhsatlarının alınması gerekmektedir.
B) İmar İşleri Tamamlanmadan İhalelere Çıkılması ve İnşaat Ruhsatlarının Alınamaması
Üniversite tarafından gerçekleştirilen 2 adet yapım işinde imar işleri tamamlanmadan ihalelerin yapıldığı ve inşaat ruhsatlarının alınmadığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (c) bendinde; yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı belirtilmiştir.
Denetimlerde, Üniversite tarafından gerçekleştirilen Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatı İşinde ve 225 Yataklı Farabi Çocuk Hastanesi İnşaatı işinde yapım işi ihalelerine imar işleri tamamlanmadan çıkıldığı ve yapılacak olan binalar için inşaat ruhsatlarının bulunmadan işlemlere başlandığı görülmüştür.
Oysa ruhsatsız olarak başlayan inşaat için 3194 sayılı Kanunu’nun 32’nci maddesinde; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edileceği, yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulacağı hükmü yer almaktadır. Bu durumda söz konusu müeyyideler üniversiteye inşaat alanları içinde uygulanabilecektir.
Kamu idaresi cevabında, söz konusu işlemlerin tamamlanmasıyla ilgili olarak gerekli işlemlerin başlatıldığı ve ilgili süreçlere devam edildiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, olası yaptırımlarla karşılaşılmaması için ihalelere çıkılmadan önce ivedilikle merkez yerleşkesinin imar işlerinin tamamlanması ve ruhsatların alınması gerekmektedir.
Taşınmazların Mevcut Kullanım Şekli ile Tapu Kayıtlarının Birbirine Uygun Olmaması, Bunların Mevcut Kullanım Şekline Göre Kayıtlara Alınmaması ve Cins Tashihlerinin Yapılmaması
Üniversitedeki taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtları birbirinden farklı olmasına rağmen cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı/tamamlanamadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde cins tashihi; binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının, mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemi olarak ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre kamu idarelerinin mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmaması durumunda, fiili kullanım durumları esas alınarak tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlardan bir kısmının mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmadığı, bunların mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınmadığı ve cins tashihlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Denetimlerde Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlardan bir kısmının mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmadığı, bunların mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınmadığı ve cins tashihlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Ancak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2010/4 sayılı “Talebe Bağlı Olarak Yapılan Değişiklik İşlemleri Hakkında” Genelgesi uyarınca cins değişikliği; bir taşınmaz malın cinsinin yapısızken yapılı veya yapılıyken yapısız hale, bağ, bahçe, tarla vb. iken arsaya veya arazi iken bağ, bahçe, tarla vb. duruma dönüştürmek için paftasında ve tapu sicilinde yapılan işlemi ifade etmektedir.
Yapılı hale gelen taşınmaz malların cins tashih değişikliği işlemlerinde yapı kullanma izin belgesi istenmektedir. Bu belgedeki bilgilere göre taşınmaz üzerindeki yapı tanımlanarak ana taşınmazın cinsinde gösterilmektedir. Bu kapsamda yapı ruhsatına tabi taşınmazlarda yapı kullanma izin belgesi olmadan cins değişikliği yapılamamaktadır. Üniversitenin kullanımında ve yönetiminde bulunan binaların bir kısmının yukarıda belirtildiği üzere yapı ruhsatları ve dolayısıyla yapı kullanma izinleri bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında, söz konusu işlemlerin tamamlanmasıyla ilgili olarak gerekli işlemlerin başlatıldığı ve ilgili süreçlere devam edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; bu kapsamda Üniversitenin Merkez Kanuni Yerleşkesinin imar işlemlerinin tamamlanması, Üniversitenin kullanımında ve yönetiminde bulunan arsa, arazi ve binaların hem cins tashih işlemleri hem de bununla bağlantılı olarak yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi alımı ile ilgili çalışmaların sonuçlandırılması gerekmektedir.