|
ÖZET: Yıldız Teknik Üniversitesi’ne ait Hisar Sosyal Tesislerinin kiralama işlemi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine uygun olarak gerçekleştirilmemiştir. İhale, kapalı veya açık teklif usulü yerine, 51’inci maddenin (g) bendi kapsamında pazarlık usulüyle yapılmıştır. Kanunun 1’inci maddesi, devletin bütçesine dahil daireler ve özel idarelerin alım, satım, hizmet, yapım ve kira işlemlerinin belirli kurallara tabi olduğunu belirtmektedir. İhalelerde esas olan kapalı teklif usulü, yalnızca belirli durumlarda değişiklik gösterebilir.
Pazarlık usulünün uygulanabilmesi için, taşınmazın devlet mülkiyetinde olması ve işin özellikleri gereği kapalı veya açık teklif yöntemlerinin kullanılamaz olması şarttır. Ancak, Yıldız Teknik Üniversitesi’nin mülkiyetindeki taşınmazın kiralanması, bu şartları sağlamamaktadır. İdare, kiralama işleminin öğrenciler ve akademisyenler için faydalı olduğunu savunsa da, bu durumun ihale yönteminin değiştirilmesine gerekçe olamayacağı açıktır. Sonuç olarak, üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiralama işlemleri, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendi çerçevesinde değil, kapalı veya açık teklif usulü ile gerçekleştirilmelidir. Bu durum, rekabetin sağlanması ve hukuka uygunluğun temin edilmesi açısından önemlidir. |
BULGU: Üniversite Mülkiyetindeki Taşınmazın Pazarlık Usulü İle Kiraya Verilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan Yıldız Teknik Üniversitesi Hisar Sosyal Tesislerinin kiraya verilmesi ihalesinin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesine göre belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle veya 45’inci maddesi gereğince açık teklif usulüyle yapılması yerine 51’inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulüyle yapıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun;
“Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
“İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde ise; bu Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği,
hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinin (g) bendinde ise; hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği sayılmış olup buna göre kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisinin pazarlık usulüyle ihalesi mümkündür.
Madde hükmünde belirtildiği üzere taşınmazların kiralanması hususunda pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir;
1-Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması,
2-İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olmasıdır.
Dolayısıyla 51’inci maddenin yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar, yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir. Nitekim bu durum çeşitli yargı kararlarında da hükme bağlanmıştır.
Ayrıca 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin birinci fıkrasına 21.03.2018 tarih ve 7103 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesiyle “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları” ibaresinden sonra gelmek üzere, “özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar” ibaresi eklenmiş ve aynı fıkrada yer alan “Hazinenin” ibaresi “idarelerin” şeklinde değiştirilmiştir.
Denetimlerde, Üniversite mülkiyetindeki taşınmaz üzerinde sosyal tesis olarak kullanılmak/işletilmek üzere gerçekleştirilen kiraya verme işleminde kapalı veya açık teklif ihale yöntemi kullanılmadığı, pazarlık usulü ile isteklilerden teklif alınmak suretiyle kiralandığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, üniversitenin tamamen öğrencilerin faydalandığı ve hizmet aldığı kurum olduğu, kullanışların özelliği ve idarelere yararlı olması nedeniyle öğrencilerin ve akademisyenlerin sosyal tesisi olarak değerlendirilecek bir kiralamanın başka bir maddeyle yapılmış olmasının kamu geleneklerinde bulunmadığı, herkese açık ihalede katılımcıların Üniversite dinamiklerini, geleneklerini ve hassasiyetlerini bilememesi ve uygulamamasının geri dönülmez hasarlar açması olasılığının bulunduğu, herhangi bir eğitim kurumunun bu riski almasının söz konusu olamayacağı, bu nedenle de bu nedenle de 51’inci maddesinin (g) bendinin kanun koyucu tarafından oluşturulduğu ve kanun hükmünün üniversitenin bütün işletmelerinde öğrencileri korumak üzere uygulandığı ifade edilmiştir.
Bulgu konusu husus Yıldız Teknik Üniversitesi mülkiyetinde bulunan Hisar Sosyal Tesislerinin kiraya verilmesi ihalesidir. Burası Davutpaşa’daki kampüs yerleşkesinin dışında bir yer olup, sadece üniversite öğrencileri ile akademisyenlere değil herkese açık bir sosyal tesis olarak hizmet vermektedir. İdarenin de kamu geleneği, üniversite dinamiği ve öğrencilerin korunması gibi hassasiyetleri veya risk olarak gördüğü herhangi bir durumu kiralamaya ait şartname ve sözleşmelerle koruma ve güvence altına alabilmesi her şart ve koşulda mümkün bulunmaktadır. Bu nedenle söz konusu taşınmazın, mülkiyet durumu itibarıyla kapalı veya açık teklif ihale yöntemi uygulanarak rekabetin de sağlandığı bir ihale işlemi ile kiralanması mevzuat hükümleri gereğidir.
Sonuç olarak; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine göre ihale edilmesi mümkün olmayıp kapalı veya açık teklif ihale yönteminin kullanılması gerekmektedir.