|
ÖZET: Üniversite mülkiyetindeki taşınmazların cins tashihi ve değerleme süreçlerinin tamamlanmaması, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgiler sunmasını engellemektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3. maddesi, kamu taşınmazlarının mali saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkeleri doğrultusunda kayıtlara alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, taşınmazların fiili envanterinin oluşturulması ve mevzuata uygun değerlerle mali tablolarda yer alması büyük önem taşımaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesini öngörmektedir. Ancak, mevcut denetimlerde taşınmazların kullanım şekillerindeki değişikliklerin dikkate alınmadığı ve cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, envanter ve muhasebe kayıtlarında, tapuda yer alan bilgiler esas alınarak fiili durumun göz ardı edildiği görülmüştür. Üniversite, taşınmazların cins tashihlerini güncellemeye başlamış olsa da, değerleme çalışmalarına henüz geçmemiştir. Sonuç olarak, mali tabloların güvenilirliğini sağlamak amacıyla cins tashihi ve değerleme süreçlerinin bir an önce tamamlanması gerekmektedir. Bu çalışmalar sonuçlanana kadar muhasebe kayıtlarının, gerçek durumu yansıtacak şekilde düzenlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Üniversite Mülkiyetindeki Taşınmazların Değer ve Cins Tashihlerinin Tamamlanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların cins tashihi ve değerleme çalışmaları tamamlanamadığından mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolarda izlenmesi önem arz etmektedir.
Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; taşınmazların, maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir. Benzer bir düzenlemeye taşınmazların muhasebeleştirilmesine ilişkin çerçevenin çizildiği Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesinde de yer verilmiştir. Ancak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesi ile kamu idarelerine, değer tespitleri ile cins tashihi işlemlerini sonuçlandırıp taşınmazlarını gerçek değeri üzerinden raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır.
Envanteri tamamlanan ve gerçek değeri tespit edilen taşınmazlar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 171-176’ncı maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabına kaydedilerek raporlanacaktır.
Yapılan incelemelerde; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden alınan bilgiler ile Üniversite envanter kayıtlarında yer alan taşınmaz sayısının yaklaşık olarak birbiriyle tutarlı olduğu görülmüştür. Ancak taşınmazların mevcut kullanım şeklinde meydana gelen değişikliklerin dikkate alınmadığı, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde öngörülen cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı, envanter ve muhasebe kayıtlarında mevzuatta öngörülenin aksine fiili durumun değil tapuda kayıtlı durumun esas alındığı görülmüştür.
Ayrıca Üniversite tarafından envanterinde bulunan taşınmazların gerçek değerinin tespitine ilişkin çalışmaların yapılmadığı, dolayısıyla söz konusu varlıkların, mevzuatta öngörüldüğü üzere gerçek değeri ile raporlanmadığı anlaşılmıştır. Denetimlerde her bir taşınmazın muhasebede kayıtlı değerine ilişkin bilgi alınamadığı gibi tablolarda raporlanan tutarın kaynağına ilişkin bilgi de temin edilememiştir. Üniversitenin yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğinde taşınmazı mevcut olmasına rağmen ilgili taşınmazlar 251 Yeraltı ve Yerüstü düzenleri hesabında takip edilmemektedir.
Üniversite, taşınmazların cins tashihleri ve envanter kayıtlarını Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden almış olduğu bilgiler doğrultusunda güncellemeye başlamış ancak değerlemeye ilişkin çalışmalara henüz geçilememiştir.
Mali tabloların taşınmazlara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmasını teminen cins tashihi ve değerleme çalışmalarının tamamlanması, bu çalışmalar sonuçlandırılıncaya kadar da muhasebe kayıtlarının fiili durum esas alınarak yapılması sağlanmalıdır.