|
ÖZET: Üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması sürecinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’inci maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile işlem yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, taşınmazların kiralanmasında kapalı veya açık teklif usullerinin uygulanmadığını göstermektedir. Kanun’un 1’inci maddesi, genel bütçeye dahil daireler ve diğer idarelerin alım, satım ve kiralama işlemlerinin belirli hükümlere göre yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, kapalı teklif usulünün esas olduğu vurgulanmaktadır.
Pazarlık usulünün uygulanabilmesi için, taşınmazların Devletin özel mülkiyetinde olması ve işin özelliği gereği diğer teklif yöntemlerinin kullanılamaması şarttır. Ancak, denetimlerde görülen uygulamalar, bu kriterlerin sağlanmadığını ortaya koymaktadır. Kamu İdaresi, kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Kanun’a uygun olarak kapalı veya açık teklif usullerine göre yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiralanmasında pazarlık usulü kullanımı, yasal çerçeveye aykırıdır. Bu nedenle, kiralama işlemlerinin kapalı veya açık teklif yöntemleri ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Üniversite Mülkiyetindeki Taşınmazların Pazarlık Usulü ile Kiraya Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan kiraya verilenlerin ihalesinin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesine göre belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddesi gereğince açık teklif usulüyle veya 52’nci maddesi gereğince yarışma usulüyle yapılması yerine 51’inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulüyle yapıldığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
“İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, bu Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinin (g) bendinde hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği sayılmış olup buna göre kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisinin pazarlık usulüyle ihalesi mümkündür.
Madde hükmünde belirtildiği üzere taşınmazların kiralanması hususunda pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir;
1-Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması,
2-İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olmasıdır.
Dolayısıyla 51’inci maddenin yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar, yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir. Nitekim bu durum çeşitli yargı kararlarında da hükme bağlanmıştır.
Yapılan denetimlerde Üniversite mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin gerçekleştirilen kiraya verme işlemlerinde kapalı veya açık teklif ihale yöntemi kullanılmadığı, pazarlık usulü ile tek istekliden teklif alınmak suretiyle ticari alanların kiralandığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, kiralama işlemine konu taşınmazlardan, ticari alanların (kantin, kafeterya vb.) 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri doğrultusunda Kapalı Teklif Usulü veya Açık Teklif Usulüne uygun olarak kiralama ihaleleri gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale edilmesi mümkün olmayıp kapalı veya açık teklif ihale yönteminin kullanılması gerekmektedir.