|
ÖZET: Üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesi uyarınca gerçekleştirilemez. Bu madde, yalnızca Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların pazarlık usulüyle kiralanabileceğini belirtmektedir. Ancak, üniversiteler özel bütçeli idareler olarak kabul edildiğinden, bu kapsamda yer almazlar. Dolayısıyla, üniversitelere ait taşınmazların kiralanması için kapalı veya açık ihale yöntemlerinin uygulanması gerekmektedir.
Kanunun 1. maddesi, genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idarelerin alım, satım ve kiralama işlemlerinin belirli hükümlere göre yürütülmesini öngörmektedir. 36. madde, ihalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğunu belirtirken, 51. madde ise pazarlık usulünün hangi durumlarda geçerli olacağını tanımlamaktadır. Ancak, üniversitelerin mülkiyetindeki taşınmazlar bu kapsamda değerlendirilmediği için, kiralama işlemleri için başka yöntemler tercih edilmelidir. Sonuç olarak, üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması, 2886 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri doğrultusunda açık ihale usulü ile gerçekleştirilmelidir. Kamu İdaresi, bu süreçte gerekli özeni göstereceğini belirtmiştir. |
BULGU: Üniversite Mülkiyetindeki Taşınmazların Pazarlık Usulüyle İhale Edilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite mülkiyetindeki arazi üzerine kız yurdu ve kafeterya yapılması maksadıyla irtifak hakkı verilen taşınmazların 2886 sayılı Kanun’un 51/g bendine göre ihale edildiği anlaşılmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 36’ncı maddesinde ise, bu Kanunun 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı mezkûr 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği şu şekilde belirlenmiştir;
“g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,”
Madde hükmünde belirtildiği üzere taşınmazların kiralanması hususunda bu bent kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir;
1-Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması.
2-İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması.
Diğer taraftan yasa koyucu, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında ifadesinin, özel bütçeli idarelerden olan üniversiteleri içermediğini zımni bir şekilde Kanun’da belli etmiştir. Bilindiği üzere, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin kapsamı “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları”iken; bu ifadenin devamına 21.03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 26’ncı maddesiyle“özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar” ibaresi eklenmiş, böylelikle Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallarının kapsamına özel bütçeli idarelerden olan üniversitelere ait taşınmazların dâhil olmadığı açıklığa kavuşturulmuştur. Dolayısıyla, Kanun’un 51/g bendinde zikredilen Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar emsal gösterilerek üniversite taşınmazlarının bu madde kapsamında pazarlıkla kiraya verilmesinin önü kapanmıştır.
Dolayısıyla 51/g yöntemine göre pazarlık usulünün Devlete ait tapuda Maliye Hzinesi adına kayıtlı taşınmazlar kavramının karşılığı olan genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler dışında uygulanması mümkün değildir. Nitekim bu durum çeşitli yargı kararlarında da hükme bağlanmıştır.
Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan gerekçelerle, Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine göre ihale edilmesi mümkün olmayıp, kapalı veya açık ihale yönteminin kullanılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi, Üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiraya verilmesinde bundan sonraki süreçte açık ihale usulü ile kiraya verilmesi konusunda gerekli özen gösterileceğini ifade etmektedir.