|
ÖZET: Üniversite öğrencilerine, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu (YÖK) aracılığı olmaksızın doğrudan nakdi eğitim yardımı yapılması, 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. İlgili mevzuat, YÖK’ün belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde burs veya kredi vermeye yetkili olduğunu belirtirken, diğer kamu kurumlarının bu tür ödemeleri gerçekleştiremeyeceğini vurgulamaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin kararı ile belediyelerin de bu tür yardımlarda bulunma yetkisi iptal edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yürütme görevi vermekte, ancak bu yardımların YÖK aracılığıyla yapılmasını şart koşmaktadır. İncelemeler sonucunda, bir belediyenin 2022 yılında lisans ve ön lisans düzeyindeki öğrencilere toplamda 2.289.000 TL eğitim yardımı yaptığı belirlenmiştir. İlgili idare, bu ödemelerin belediye başkanının yetkileri dahilinde olduğunu savunsa da, 5102 sayılı Kanun’un amacı, burs ve kredilerin merkezi bir sistemle verilmesidir. Sonuç olarak, belediyeler tarafından üniversite öğrencilerine yapılan nakdi yardımlar, mevcut yasal düzenlemelere aykırıdır. Bu tür yardımların, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Üniversite Öğrencilerine Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Aracılığı Olmaksızın Eğitim Desteği Adı Altında Ödeme Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarece lisans ve ön lisans düzeyinde eğitim gören üniversite öğrencilerine “Eğitim Yardımı” adı altında Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu aracılığı olmaksızın doğrudan nakdi ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir.
5102 sayılı Yükseköğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un 2’nci maddesinde;
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanun’a göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs veya kredi verebileceği, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşların, kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan kurumların ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşlarının yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamayacağı; ilgili mevzuatları gereği burs veya kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerinin, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirilmesi gerektiği, Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarca bildirilen öğrencilere ödeme yapılabilmesi için bu kurum ve kuruluşlarca gerekli meblağın, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca belirlenen ödeme tarihinden en geç otuz gün öncesine kadar, Kurum hesabına yatırılacağı hükümleri yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesinin K.2008/165 sayılı Kararıyla, maddenin ikinci paragrafında parantez içinde yer alan “belediyeler hariç” ifadesi Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiş bulunduğundan, belediyeler dâhil kamu kurumlarınca üniversite öğrencilerine burs ve benzeri adlar altında ödeme yapılması imkânı kalmamıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yapmak belediyenin görevleri arasında sayılmış; 38’inci maddesinde de bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri olarak gösterilmiştir.
Bu düzenlemelere göre, belediyelerce görev ve sorumlulukları içinde yer alan sosyal hizmet ve yardım kapsamında sayılabilecek yükseköğrenim öğrencilerine yönelik nakdi yardımları, adı ne olursa olsun doğrudan yapamayacaklardır. Belediyece bu amaçla ayrılmış ödenekler, ancak Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu aracılığıyla kullanılabilir.
İdarede yapılan incelemede, üniversite öğrencilerine nakit olarak eğitim desteği adı altında burs ödemesi yapılacağı ve yararlanmak isteyenlerin de başvuruda bulunmaları gerektiğine dair duyuru yapılarak, lisans ve ön lisans öğrencilerine bütçeden 2022 yılı içerisinde 2.289.000,00 TL eğitim yardımının ödendiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta; ilgili ödemelerin 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca Belediye Başkanının görev ve yetkileri arasına dahil olduğu ve 5102 sayılı Kanun incelenerek gereken hususların yapılacağı ifade edilmiştir.
Her ne kadar ilgili idare tarafından, yapılan ödemelerin belediye başkanının görev ve yetkileri arasına girdiği ifade edilmişse de 5102 sayılı Yükseköğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2’nci maddesiyle, burs ve kredilerin tek elden yapılması amaçlanmıştır.
Sonuç olarak, İdarece üniversite öğrencilerine nakit olarak eğitim yardımı ödemesinde bulunulması, 5102 sayılı Yükseköğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un 2’nci maddesindeki düzenlemeye aykırı olup, yardıma muhtaç öğrencilere verilecek burs ya da yardımların Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu aracılığıyla yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.