|
ÖZET: Üniversite tarafından kiraya verilen işletmelerin, işletme ruhsatı olmadan faaliyet göstermesi ve buna rağmen kira sözleşmelerindeki hükümlerinin uygulanmaması dikkat çekmektedir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda, kiracılara ait sözleşmelerde, ruhsat alınmaması durumunda sözleşmenin feshedileceği ve kesin teminatın gelir kaydedileceği belirtilmesine rağmen, bu süreçlerin işletilmediği tespit edilmiştir. Kiracıların ruhsat durumlarının üniversite tarafından takip edilmesi ve ruhsat alamayanların sözleşmelerinin iptal edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda, kamu kaynaklarının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli olanların hesap verme sorumluluğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, üniversitenin kiraya verdiği işletmelerin ruhsat durumlarının denetlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması, yasal bir yükümlülük olarak öne çıkmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde sözleşme hükümlerine uyulmadığı ve bu durumun 2021 yılı itibarıyla devam ettiği görülmüştür. Sonuç olarak, işletmelerin ruhsat almasının sağlanması ve ruhsat alamayanların kira sözleşmelerinin hükümlerinin uygulanması, üniversitenin sorumluluğundadır. Bu süreçlerin etkin bir şekilde yürütülmesi, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Üniversite Tarafından Kiraya Verilen İşletmelerin Ruhsat Almadan Çalışmasına Karşın Sözleşme Hükümlerinin Uygulanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından kiraya verilen işletmelerin, işletme ruhsatı almadan çalışmasına karşın kira sözleşmelerinde belirtilen hükümlerin uygulanmadığı görülmüştür.
Üniversite ile üniversiteye ait işletmeleri kiralayanlar arasında akdedilen kira sözleşmelerinde aynen;
“Madde 11-
(…)
Kiracının; fesih talebinde bulunması, kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, kiralananı amacı dışında kullanması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi, işletme ruhsatı alamaması, her ne sebeple olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesi veya üst üste iki taksidin vadesinde ödenmemesi hâllerinde kira sözleşmesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 62 nci maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın idarece feshedilerek, kesin teminatı gelir kaydedilir ve tarım arazilerinin kiraya verilmesine ilişkin sözleşmeler hariç cari yıl kira bedelinin yüzde yirmi beşi tazminat olarak tahsil edilir. Sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme ilişkin varsa kira bedeli öncelikle kiracıdan alınacak tazminata mahsup edilir.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre kiracıların işletme ruhsatlarının alıp almadıklarının Üniversite tarafından takip edilmesi ve ruhsat alamayan işletmelere ait kira sözleşmelerinin feshedilerek kesin teminatlarının gelir kaydedilmesi ayrıca cari yıl kira bedellerinin yüzde yirmi beşinin tazminat olarak alınması gerekmektedir.
Öte yandan, 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”hükmü getirilerek her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; üniversite tarafından kiraya verilen işletmelerin işletme ruhsatını almadığı buna karşın sözleşmede yer verilen hükümlerin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından yukarıda açıklanan sözleşme hükümlerine uygun şekilde işlem tesis edileceği belirtilse de sözleşmeye aykırılık teşkil eden husus 2021 yılı sonu itibariyle devam etmektedir.
Bu suretle yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda söz konusu işletmelerin; işletme ruhsatlarını almalarının sağlanması, ruhsat alamamaları durumunda ise kira sözleşmelerinde belirtilen hükümlerin uygulanması gerekmektedir.