|
ÖZET: Üniversite mülkiyetindeki taşınmazların kiralanmasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’inci maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapıldığı tespit edilmiştir. Ancak, bu uygulama, Kanun’un 1’inci ve 36’ncı maddeleri ile çelişmektedir. Kanun, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin, taşınmazların kiralanması gibi işlemlerinin kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilmesini öngörmektedir. Pazarlık usulü, yalnızca belirli şartlar altında ve Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar için geçerli olabilmektedir.
Yapılan incelemelerde, üniversitenin mülkiyetindeki 32 taşınmazdan 15’inin pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmüştür. Kamu İdaresi, bu yöntemin ticari amaç gütmemek, fiyatları belirlemek ve kampüs güvenliğini sağlamak gibi nedenlerle kullanıldığını belirtse de, 2886 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri gereği bu durum geçerli değildir. Sonuç olarak, üniversitenin taşınmazlarının kiralanmasında açık veya kapalı teklif usulü tercih edilmelidir. |
BULGU: Üniversite Taşınmazlarının Kiraya Verilmesinde Pazarlık Usulünün Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan kiraya verilenlerin ihalesinin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45’inci maddesi gereğince açık teklif yerine, 51’inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulüyle yapıldığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun; “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
“İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, bu Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle yaptırılabileceği, hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinin (g) bendinde, hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği sayılmış olup buna göre kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisinin pazarlık usulüyle ihalesi mümkündür.
Madde hükmünde belirtildiği üzere, taşınmazların kiralanması hususunda pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir;
1- Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması,
2- İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olmasıdır.
Dolayısıyla 51’inci maddenin yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar, yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir. Nitekim bu durum çeşitli yargı kararlarında da hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale edilmesi mümkün olmayıp kapalı veya açık teklif ihale yönteminin kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Üniversite mülkiyetinde bulunan 32 adet taşınmazın 15’inin 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; kiralamalarda ticari amaç güdülmemesi, fiyatların idarece belirlenebilmesi, kaliteli hizmet almak ve Üniversite kampüsünün huzur ve güvenliğini sağlamak amaçlarıyla pazarlık usulü kullanıldığı belirtilmişse de 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği üniversitelerin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanmasında pazarlık usulünün kullanılması mümkün görülmemektedir.
Sonuç olarak; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine göre ihale edilmesi mümkün olmayıp kapalı veya açık teklif ihale yönteminin kullanılması gerekmektedir.