|
ÖZET: Üniversitede düzenlenen etkinlikler için konukevinde ücretsiz konaklama hizmeti sağlandığına dair 2024 yılı Sayıştay denetim raporunda yapılan incelemelerde, Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı tarafından katılımcılara bu hizmetin sunulduğu tespit edilmiştir. Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun gereğince, kamu kurumları tarafından sunulan mal ve hizmetlerin ücretsiz veya indirimli olarak verilmesi mümkün değildir. Bu durum, üniversitelerin işletmecilik gereği ticari indirimler dışında herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz hizmet sunamayacağı anlamına gelmektedir.
Ayrıca, 31.12.2023 tarihli Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ, sosyal tesislerden yararlanacak kişilerin kamu çalışanı olup olmamasına göre belirli bir fiyat politikası uygulanmasını öngörmektedir. Bu bağlamda, şehit yakınları, gaziler ve TBMM üyeleri gibi belirli gruplara indirimli fiyat uygulamaları getirilmiş olsa da, ücretsiz konaklama hizmetine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. 2024 yılı itibarıyla üniversite konukevinde sağlanan 141 gece ücretsiz konaklama hizmetinin, kamu idaresinin gelirlerini olumsuz etkileyeceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, üniversite konukevinde ücretsiz konaklama hizmeti sunulması, mevcut mevzuat gereği uygun değildir. Kamu kurumları tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde, yalnızca belirli özelliklere sahip bireyler için indirimli hizmet sağlanması mümkünken, diğer katılımcılar için bu tür bir uygulama yapılamayacaktır. |
BULGU: Üniversitede Düzenlenen Faaliyetler İçin Konukevinde Ücretsiz Konaklama Hizmeti Sunulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
2024 yılında Üniversitede düzenlenen sempozyum ve konferanslara katılanların, Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı tarafından işletilen konukevinde ücretsiz olarak konakladıkları tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, ‘Kamu Geliri’; “Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri,” şeklinde tanımlanmıştır.
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde; “Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.” denilerek, eski bütçe sınıflandırmasına göre katma bütçeli, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile getirilen yeni sınıflandırma ile özel bütçeli olan üniversiteler tarafından üretilen mal ve hizmetlerin herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz olarak sunulamayacağı ifade edilmiştir.
31.12.2023 tarih ve 32416 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ (2024-1)’in; ‘Amaç ve kapsam’ başlıklı 1’inci maddesine göre, “(1) Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında uyulacak usul ve esasları belirlemektir.”,
‘Ortak Hususlar’ başlıklı 7’nci maddesine göre, “… (25) Bu Tebliğde belirtilen esasların yanı sıra, 7/7/2017 tarihli ve 30117 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğ (Sayı: 2017-6)’in uygulanmasına da devam olunur.”
denilmektedir.
07.07.2017 tarih ve 30117 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğ (Sayı: 2017-6)’in, ‘Tesislerin işletilmesi’ başlıklı 5’inci maddesinde, “(1) Kapsam dahilindeki idareler, bu Tebliğin amacı doğrultusunda aşağıdaki tedbirleri almakla yükümlüdürler:
a) Görevi ve unvanı ne olursa olsun hiçbir kişi ve personel sosyal tesislerden ve hizmetlerden bedelini ödemeden yararlandırılmaz.” denilmektedir.
Buna göre, (2024-1) sayılı Tebliğ, dinlenme ve konaklama hizmeti bakımından kamuya ait sosyal tesisleri; eğitim ve dinlenme tesisleri, misafirhaneler, spor tesisleri olarak sınıflandırmaya tabi tutmuş, sosyal tesislerden yararlanmak isteyen kişilerin de kamu çalışanı olup olmamasına bağlı olan bir fiyat politikası belirlemiştir. Şehit yakını, gazi ve TBMM üyeleri gibi özellikli grupların da sosyal tesislerden kamu çalışanı gibiindirimli fiyatlardan faydalandırılmasına yönelik düzenlemeler getirilmiş olmakla birlikte, ücretsiz konaklama hizmeti verilebileceğine dair bir düzenleme ilgili Tebliğ’de yer almamaktadır. Öte yandan, ilgili Tebliğ ile uygulanmasına devam olunacağı ifade edilen (2017-6) sayılı Tebliğ’de, hiçbir kişi ve personelin sosyal tesislerden ücretsiz olarak yararlandırılamayacağı ifade edilmiştir.
4736 sayılı Kanun, Üniversite tarafından işletilen konukevinde, işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanamayacağını hüküm altına almıştır. Kamu Sosyal Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğ’lere göre de, dinlenme ve konaklama hizmeti sunan eğitim ve dinlenme tesisleri ile misafirhanelerin belirli bedel karşılığında kullandırılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında Üniversiteye çeşitli faaliyetler için gelen konuklara 141 gece ücretsiz konaklama hizmeti sağlandığı tespit edilmiştir.
Üniversite konukevinde ücretsiz konaklama hizmeti sunulmasının, kamu idaresi gelirlerinin ücretsiz sağlanan konaklama hizmeti tutarı kadar düşük olmasına neden olacağı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bir kamu hizmeti olan eğitim sunumunun gereği ve kamu yararının temini amacıyla konukevinde geçici ve faaliyet bazlı ücretsiz konaklama sağlanmasının herhangi bir mali külfete veya idare gelirlerinde düşüklüğe neden olmadığı, bu şekilde üniversitenin akademik görünürlüğü ve paydaş ilişkilerinin güçlendirildiği, ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel üretimin desteklenerek, üniversite – sektör – toplum iş birliğine katkı sağlandığı belirtilmiş, konukevinden sosyal tesis statüsünde faydalanmak isteyenler için ücretsiz kullanıma yönelik herhangi bir uygulamaya yer verilmeyeceği ifade edilmiştir.
Ancak, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan konaklama ve seyahat gibi belirlenmiş hizmetlerden indirimli veya ücretsiz olarak yararlanabilecek engelli, yaşlı, şehit yakını gibi özellikli kişi grupları mevzuata göre belirlenmiş olup, sözkonusu hizmetler ile kişiler haricindekilere indirim veya ücretsiz sunum yapılamayacağından, üniversite konukevinde de ücretsiz konaklama hizmeti sunulmaması gerekmektedir.