Üniversitede İlişiği Kalmayan Öğrencilerin Üniversitenin Yemekhanesinden Öğrenci Fiyat Tarifesi Üzerinden Faydalanması ve Üniversitenin Öğrenci/Personel Dışındaki Kişilere Yemek Maliyetinin Altında Hizmet Sunması (Sayıştay)

BULGU: Üniversitede İlişiği Kalmayan Öğrencilerin Üniversitenin Yemekhanesinden Öğrenci Fiyat Tarifesi Üzerinden Faydalanması ve Üniversitenin Öğrenci/Personel Dışındaki Kişilere Yemek Maliyetinin Altında Hizmet Sunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Yapılan incelemede, mezuniyet, yatay geçiş, kayıt sildirme gibi farklı nedenlerle üniversiteden ilişiği kesilen öğrencilerin üniversite yemekhanesinden öğrenci fiyatları üzerinden faydalandığı ve ayrıca üniversite personeli ile öğrenciler dışındaki mezun, teknopark çalışanı veya üniversite kampüsü içerisinde faaliyet gösteren çeşitli şirketlerin çalışanlarına da yemek hizmetinin yemek maliyetinin altında verildiği görülmüştür.
Öğrencilik vasfını kaybetmiş kişilerin öğrenci olarak yemek yemesi üniversitenin bilişim sistemindeki bir zaafiyetin var olduğunu göstermektedir. Zira mezuniyet, yatay geçiş, kayıt sildirme gibi farklı nedenlerle üniversiteden ilişiği kesilen öğrencilerin tüm birimlerin öğrenci sisteminden çıkarılmasını sağlayacak şekilde bir bilişim sisteminin tesis edilip işletilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, üniversite yemekhanesi, üniversite personeli ve öğrenciler dışında mezun, teknopark çalışanı veya üniversite kampüsü içerisinde faaliyet gösteren çeşitli şirketlerin çalışanlarına da yemek hizmeti vermektedir. Yapılan incelemede söz konusu kişilerin ödediği ücretlerin yemek maliyetlerinin altında olduğu görülmüştür. Bu durum, öğrenci ve personel dışındaki kişilerin yemek giderlerinin bir kısmının üniversite bütçesinden karşılandığı anlamına gelmektedir.
2547 sayılı Yükseköğrenim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile üniversite yönetimlerine, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanması noktasında bir yetki ve sorumluluk verilmiştir. Aynı şekilde üniversite yönetimine, üniversite personelinin yemek ihtiyaçlarının karşılanmasında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddelerinde, bu kanun kapsamında olmayanlar için de toplu iş sözleşmelerinde yetki ve sorumluluk tanımlanmıştır. Ancak üniversitelerin öğrenci ve personel dışında kalan kişilerin yemek giderlerinin bir kısmını karşılama gibi bir yetki ve sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bulgumuz üzerine Üniversite her ne kadar ilişiği kesilen öğrencilerin bu durumlarının belirli aralıklarla güncellenip kontrol edildiğini belirtse de, ilişik kesme işlemlerinin birimler arasında anlık olarak gerçekleştirildiği bir sistemin kurulması gerekir. Ayrıca, üniversite personeli ile öğrenciler dışındaki mezun, teknopark çalışanı veya üniversite kampüsü içerisinde faaliyet gösteren çeşitli şirketlerin çalışanlarına da yemek hizmetinden yemek maliyetinin altında faydalanması hususunda her hangi bir düzeltme işlemi de gerçekleştirilmemiştir.
Dolayısıyla, Üniversitenin bilişim sistemlerinin üniversiteden ilişiği kesilen öğrencileri tüm sistemlerden çıkaracak şekilde entegre edilmesi ve öğrenci ile personel dışında kalan kişiler için yemek ücretlerinin, yemek için harcanan her türlü gideri göz önünde bulunduracak şekilde hesaplanacak maliyetin üstünde belirlemesi gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER
SERMAYE İŞLETMESİ
2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 27
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 30
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 30
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 30
DENETİM GÖRÜŞÜ 31
DENETİM BULGULARI 31
EKLER 40
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
B. Diğer Bulgular
Döner Sermaye Birimlerinin Elde Ettikleri Gelirlerin Ayrı Hesaplarda Takip Edilmemesi
Kamu Gelirinin Özel Bir Firma Tarafından Tahsil Edilmesi
İşletme Tarafından Üretilen Hizmet Bedellerinin Üniversite Yönetim Kurulunca Belirlenmemesi
Deprem Analiz Gelirleri Üzerinden Dağıtılacak Ek Ödemenin Üniversite Kaynaklarının Kullanılma Durumuna Göre Belirlenmemesi
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
İstanbul Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik kapsamında, 11.09.1975 tarih ve 15353 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İstanbul Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Yönetmeliği ile kurulmuştur.
Adı geçen Yönetmelik, 17.09.2021 tarihli 31601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliği ile değişikliğe uğramıştır.
Döner Sermaye İşletmesi, Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde sayılan ve aşağıda yer verilen faaliyetleri yürüterek gelir elde etmektedir:
İşletme çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunmayı ön planda tutmak ve Üniversitenin esas faaliyetlerini aksatmamak kaydıyla aşağıda belirtilen faaliyetlerde bulunur:
Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından talep edilecek konularda; bilimsel görüş, proje, araştırma hizmetleri yapmak, eğitim programları planlamak, uygulamak, ulusal ve uluslararası düzeyde kurslar, seminerler ve konferanslar düzenlemek.
Kimyasal, biyolojik ve benzeri tahliller ile araştırma, uygulama, iş değerlendirmesi ve organizasyon hizmetlerini yapmak.
Danışmanlık, analiz, uygulama, ölçme, değerlendirme, deney, model deneyi, muayene, teknik kontrol, plan, bilgi işlem organizasyonu, teknik bakım, onarım, ekspertiz, ölçü ayarı ve benzeri hizmetleri yapmak, laboratuvar ve atölyelerde yapılan iş ve hizmetlerin gerçekleştirilmesi ve bunlarla ilgili raporları düzenlemek.
ç) Türkçe ve yabancı dillerin öğretimi konusunda hizmet vermek.
Her türlü yayım ve basım işlerini yapmak.
Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirmek, faaliyet alanı ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün onayını alarak pazarlamak ve satmak, satış yerleri açmak ve işletmek.
Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasına destek sağlamak, İşletmenin çalışmaları sırasında elde edilecek bilgi ve teknoloji birikiminin eğitim ve öğretim alanına aktarılmasına katkıda bulunmak.
Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları da esas alınarak yapılan ek ödemelerde, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı 1’dir.
İşletme Müdürlüğünde; 1 işletme müdürü, 11 idari memur 36 sürekli işçi hizmet vermekte olup bunlardan 2 idari memurun kadrosu özel bütçededir.
Saymanlık Müdürlüğünde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli saymanlık müdürü ve 3 defterdarlık uzmanı bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir.
İstanbul Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2023 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır.
Başlangıç bütçesinde 200.881.000,00 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır.
İşletmenin 2023 yılında 150.304.530,51 TL bütçe giderine karşılık 153.734.784,94 TL bütçe geliri elde ettiği anlaşılmıştır.
İşletmenin gelir tablosunda 159.527.103,50 TL gelir, 150.304.531,52 TL gider gerçekleşmiş olup, dönem 9.222.571,98 TL kârla kapanmıştır.
159.527.103,50 TL tutarındaki gelirlerin; 147.251.723,33 TL’si net satışlar hasılatından, 12.269.143,33 TL’si diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlardan, 6.236,84 TL’si olağandışı gelir ve kârlardan oluşmuştur.
150.304.531,52 TL tutarındaki giderlerin; 137.224.082,62 TL’si faaliyet giderleriyle, 1,00 TL’si diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlarla, 13.080.447,90 TL’si olağandışı gider ve zararlarla ilgilidir.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
İstanbul Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütülmektedir.
Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
• Birleştirilmiş veriler defteri
• Geçici ve kesin mizan
• Bilanço
• Gelir tablosu
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
İstanbul Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.