|
ÖZET: Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü bünyesindeki çeşitli araştırma merkezlerinde üretilen mamul ürünlerin, stok kayıtlarına alınmadan satıldığı tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda, Mantar, Hayvancılık ve Arıcılık Uygulama ve Araştırma Merkezleri’nde üretilen süt, peynir ve bal gibi ürünlerin muhasebe kayıtlarına işlenmeden doğrudan satışının gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Bu durum, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan mamul ürünlerin izlenmesine yönelik düzenlemelere aykırıdır.
Denetim bulguları, üretim sürecinde yarı mamul ve mamul hesaplarının kullanılmaması nedeniyle, maliyet hesaplamalarının doğru yapılamadığını ve ürünlerin takibinin zorlaştığını ortaya koymaktadır. Bu eksiklik, önemli bir kontrol ve denetim açığına yol açarak, Döner Sermaye İşletmesi’nin 2023 yılı bilançosunun eksik ve hatalı yansımasına neden olmuştur. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltme işlemlerine başlandığını bildirmiştir. Sonuç olarak, üretilen mamul ürünlerin, ilgili muhasebe hesaplarında kayıt altına alınması ve maliyet hesaplarının doğru bir şekilde yapılması, mali tabloların güvenilirliğini artıracaktır. Bu süreç, Döner Sermaye İşletmesi’nin etkin yönetimi ve denetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğüne Ait Merkez Müdürlüklerinde Üretilen ve Satışı Yapılan Muhtelif Mamulün İlgili Stok Kayıtlarına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin Mantar Uygulama ve Araştırma Merkezi, Hayvancılık Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Arıcılık Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürlüklerinde satılmak üzere üretim gerçekleştiren mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Yapılan denetim ve incelemelerde; satılmak üzere üretimi yapılan süt, peynir, bal gibi mamul ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının yapıldığı anlaşılmıştır. Söz konusu mamullerin kayıt altına alınmamasının, ilgili mamuller için hem doğru bir maliyet hesabının yapılamamasına hem de titiz bir takip imkânı verememesi dolayısıyla önemli bir kontrol ve denetim eksikliğine yol açabileceği değerlendirilmektedir.
Söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılı Bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.