Üniversitenin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazlardan Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Tahsis Edilenlerin İlgili Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların diğer kamu kurumlarına tahsis edilmesine ilişkin muhasebe kayıtlarında eksiklikler tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu taşınmazların ilgili muhasebe kayıtlarında yer almadığını ortaya koymuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik gereğince, üniversite malik idare olarak hareket etmeli ve tahsis edilen taşınmazların muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtların yapılması sağlanmalıdır.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara göre, tahsis edilen taşınmazların muhasebeleştirilmesi için belirli hesapların kullanılması gerekmektedir. Ancak, üniversitenin tahsis ettiği taşınmazlara ilişkin 250.2 ve 252.2 hesaplarında herhangi bir kayıt yapılmadığı gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, taşınmaz rayiç bedellerinin tespiti için imar çalışmalarına başladığını belirtmiş, ancak bu çalışmaların tamamlanmasının ardından yapılacak muhasebe kayıtlarının 2023 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltmeyeceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nin diğer kamu kurumlarına yaptığı taşınmaz tahsis işlemlerinin muhasebeleştirilmemesi, bilanço hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Bu durum, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı gibi hesapların doğruluğunu etkilemektedir.

BULGU: Üniversitenin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazlardan Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Tahsis Edilenlerin İlgili Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin mülkiyetindeki taşınmazlardan diğer kurum ve kuruluşlarına tahsis edilenlerin muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde malik idare; “Hazine adına tescilli taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler açısından Çevre ve Şehircilik Bakanlığını, diğer kamu idareleri açısından kendi tüzel kişiliklerini ifade eder” denilmiştir. Dolayısıyla Kütahya Dumlupınar Üniversitesi kendi mülkiyetinde olan taşınmazlar için malik idare sıfatıyla hareket edecektir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca; tahsis edilen taşınmazlardan, Hazineye ait olanların milli emlak birimlerince, diğer kamu idarelerine ait olanların ise yetkili birimlerce muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtların yapılması sağlanır.
Söz konusu Yönetmelik’in 172’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca tahsise konu edilen arazi ve arsaların tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, 500 Net Değer Hesabına borç kaydedilmesi, 176’ncı maddesi uyarınca da tahsise konu edilen binaların tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden 252 Binalar Hesabına alacak, 500 Net Değer Hesabına borç, ayrıca varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarının 500 Net Değer Hesabına alacak, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir. Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 41) Genel Yönetim Kapsamındakı Kamu İdarelerinin Detaylı Hesap Planları uyarınca tahsise konu edilen taşınmazlar 250.2 ve/veya 252.2 No.lu hesaplarda takip edilir.
Üniversitenin kendi mülkiyetindeki arazi, arsa ve binalardan tahsis ettiği taşınmazlar, etkilediği hesaplar da dahil olmak üzere aşağıda belirtilmiş olup 250.2 ve 252.2 Üniversitenin Tahsis Ettiği Taşınmazlar yardımcı hesaplarına herhangi bir kayıt yapılmadığı görülmüştür. Dolayısıyla Yönetmelik’in yukarıda yer alan tahsis işlemlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin hükümlerine uyulmamıştır.
Tablo 5: Üniversite Tarafından Tahsis Edilen Taşınmazlar

Yıl Hesap Taşınmaz Cinsi Alan m2 Tahsis Yapılan Kamu İdaresi
2012 250 Arazi 9.653,00 112 Acil Merekezi
2017 250 Arazi 6.000,00 Kredi ve Yurtlar Kurumu
2018 250 Arazi ve arsa 86.423,17 Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
2018 252 Hastane binası Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
2018 252 Dişçilik binası Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
2018 250 Arazi 41.279,00 Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
2018 250 Arazi 2.665,00 Adli Tıp Kurumu Başkanlığı
2018 250 Arazi 127.417,83 Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
2018 250 Arazi Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Kamu İdaresince verilen cevapta, taşınmaz rayiç bedellerinin tespiti için imar çalışmalarına başlandığı, bu çalışmaların tamamlanmasının ardından gerekli muhasebe kayıtlarının yapılacağı bilgisi verilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa ilişkin 2024 yılında alınan önlemlerin 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; Kütahya Dumlupınar Üniversitesinin diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan taşınmaz tahsis işlemlerinin muhasebeleştirilmemesi nedeniyle bilançodaki 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Hesabı ile 500 Net Değer Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı değerlendirilmektedir.