Üniversitenin Mülkiyetindeki Taşınmazların Pazarlık Usulü ile İhale Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: Üniversitenin Mülkiyetindeki Taşınmazların Pazarlık Usulü ile İhale Edilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin mülkiyetinde bulunan kantin, kafeterya, oto yıkama yeri gibi taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği; 36’ncı maddesinde ise, bu Kanunun 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği şu şekilde belirlenmiştir;
“(g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,”
Madde hükmünde belirtildiği üzere, taşınmazların kiralanması hususunda bu fıkra kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir;
1- Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması.
2- İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı yada açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması.
Dolayısıyla 51/g yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar, yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir.
Nitekim Danıştay 13’üncü Dairesinin gerek 6874 karar numarası ile 21.10.2008 tarihinde bir belediye ile ilgili olarak vermiş olduğu temyiz kararı, gerekse Hacettepe Üniversitesinin Beytepe Alışveriş Merkezi ile ilgili olarak verdiği 23.03.2012 tarihli yürütmeyi durdurma kararı incelendiğinde; ilgili madde hükmünün Devletin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için uygulanabileceği, Üniversitenin özel mülkiyetinde bulunan yerlerin Devletin özel mülkiyetindeki bir yer gibi değerlendirilemeyeceği ve bu nedenle de Üniversite tarafından 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine göre hiçbir şekilde ihale yapılamayacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, söz konusu kiralama ihalelerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesine istinaden pazarlık usulüyle yapılması mümkün görülmemektedir.
Kamu idaresi cevabında Üniversitenin kurumsal özgünlüğüne ve Üniversite tarafından ifa edilen görevin niteliğine atıf yapılarak kiralama işlemlerinde seçici olmak gerekliliği vurgulanmıştır. Kiracıların güvenilirliği ile sundukların hizmetin kalitesi ve maliyeti şüphesiz ki Üniversitenin sorumluluğu altındadır. Ancak bu sorumluluk Üniversitelere yürürlükteki mevzuatın dışında kalma hakkını vermemektedir. Dolayısıyla Üniversite süreklilik arz eden kiralama işlemlerine ilişkin uygulamak istediği tüm tedbirleri ve hassasiyetlerini ihale dokümanlarına rekabeti bozmayacak bir şekilde yansıtarak işlemlerini mevzuat dahilinde gerçekleştirmelidir.
Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan gerekçelerle; Üniversitenin mülkiyetlerinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51/g bendine göre ihale edilmesi mümkün olmayıp, tahmin edilen bedelin dikkate alınması kaydıyla kapalı veya açık ihale yöntemine göre sonuçlandırılması gerekmektedir.