|
ÖZET: Üniversitenin Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü, arpa, gübre, süt ve yumurta gibi ürünleri stok kayıtlarına almadan satışa sunmuştur. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu durumun Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine aykırı olduğunu ortaya koymaktadır. Yönetmelikte, mamullerin üretim sonrası izlenmesi ve maliyet hesaplarının doğru bir şekilde yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının gerçekleştirildiği ve bu işlemlerin yalnızca bir personel tarafından takip edildiği tespit edilmiştir.
Bu uygulama, maliyet hesaplamalarında ve ürünlerin takibinde ciddi eksikliklere yol açmakta, dolayısıyla kontrol ve denetim açısından riskler barındırmaktadır. Üretim sürecinde gerekli muhasebe hesaplarının kullanılmaması, Döner Sermaye İşletmesinin bilançosuna da yansımamaktadır. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve gerekli kayıtların tutulacağına dair bilgi vermiştir. Sonuç olarak, satılmak üzere üretilen mamullerin, ilgili yönetmelik çerçevesinde doğru bir şekilde kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz bir biçimde yansıtılması gerekmektedir. Bu durum, hem maliyet hesaplamalarının doğruluğunu artıracak hem de denetim süreçlerini güçlendirecektir. |
BULGU: Üniversitenin Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğünde Üretilen ve Satışı Yapılan Emtianın İlgili Stok Kayıtlarına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğünde satılmak üzere üretilen arpa, gübre, süt, yumurta gibi mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Yapılan denetim ve incelemelerde; satılmak üzere üretimi yapılan arpa, gübre, süt, yumurta gibi mamul ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının yapıldığı, bir personel tarafından miktar ve gelir bilgilerinin toplanarak takip edildiği anlaşılmıştır. Söz konusu mamullerin kayıt altına alınmamasının, ilgili mamuller için hem doğru bir maliyet hesabı yapılamamasına hem de titiz bir takip imkânı verememesi dolayısıyla önemli bir kontrol ve denetim eksikliğine yol açabileceği değerlendirilmektedir.
Söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılı Bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır.
Kamu idaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, gerekli kayıtların tutulacağı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.