|
ÖZET: Üniversiteye ait Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, amacına uygun bir şekilde faaliyet göstermemektedir. Çiftlikte, 16 baş ineğin sağımının yapıldığı otomatik sağım ünitesi bulunmasına rağmen, bazı bitkisel üretim alanları kullanılmadan beklemektedir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Yükseköğretim Kanunu, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, çiftlik arazisinin büyük bir kısmının atıl durumda olması, potansiyel gelir kaybına yol açmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, 2023 yılında çiftlikten elde edilen gelir 12.377.725,68 TL iken, 2024 yılında bu rakam 14.591.358,99 TL’ye çıkmıştır. Ancak, arazinin yaklaşık 2500-3000 dekarının kullanılmaması, daha fazla gelir elde edilmesini engellemektedir. Ziraat Fakültesi, öğrenci sayısının fazla olmasına rağmen uygulama imkanlarının kısıtlı olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, çiftlik arazisinin staj ve uygulama çalışmaları için kullanılması önerilmektedir. Sonuç olarak, Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliği’nin etkin bir şekilde kullanılması ve Ziraat Fakültesi öğrencilerine uygulamalı eğitim imkanı sunulması önem arz etmektedir. Ayrıca, mevcut yönetmeliğin güncellenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı ile yapılan görüşmeler, çiftlikte yeniden üretim yapılabilmesi için büyükbaş hayvan teminini hedeflemektedir. |
BULGU: Üniversiteye Ait Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliğinin Amacına Uygun Düzeyde Faaliyetinin Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliğinde 16 baş ineğin sağımının yapıldığı tam otomatik sağım ünitesi ile bir kısım bitkisel üretim alanının âtıl durumda bekletildiği görülmüştür.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları ifade edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kurumlarının görevleri” başlıklı 12’nci maddesinin son fıkrasında; yükseköğretimin uygulamalı yapılmasına ait eğitim- öğretim esaslarını geliştirmek, döner sermaye işletmelerini kurmak, verimli çalıştırmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmakla görevli olduğu hüküm altına alınmıştır.
Üniversitenin Ziraat Fakültesine ait Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliğinin Menemen’de 1963 yılında kamulaştırılan 3400 dekar, 1976 yılında hazine tarafından 49 yıllığına çiftliğe tahsis edilen 700 dekar olmak üzere toplam 4100 dekar alanı bulunmaktadır. Çiftliğin arazisi, Gediz Nehrinden kanallar aracılığıyla sulama imkânına sahip verimli topraklardır. Ayrıca arazide 6 adet derin kuyu mevcut olup, 2’si içme suyu amaçlı, 4’ü de sulama amaçlı kullanılmaktadır. Bu arazide, hububat, yazlık ve kışlık sebze, tıbbi aromatik bitkiler ve meyve çeşitleri ile fıstık çamından fıstık üretimi, bunun yanı sıra Çiftlikte bulunan mandırada süt ürünleri üretimi gerçekleştirilmektedir.
Denetimlerde, Çiftlikte bulunan büyükbaş hayvan süt sağım ünitesinde üretim yapılmadığı, mandırada üretilen süt ürünleri için ihtiyaç duyulan sütün özel çiftliklerden satın alındığı, Çiftlik arazisinin 2023 yılında 1515 dekarında, 2024 yılında ise 1090 dekarında üretim gerçekleştirildiği, döner sermaye kapsamında üretilen bu ürünlerden 2023 yılında 12.377.725,68 TL, 2024 yılında 14.591.358,99 TL gelir elde edildiği görülmüş olup arazinin yaklaşık 2500-3000 dekarının âtıl durumda olması nedeniyle daha fazla gelirden mahrum kalındığı düşünülmektedir. Bu kapsamda, Çiftlikte üretim ve satış planlamasının sağlıklı yapılamadığı, istenilen verimin ve satış performansının sağlanamadığı anlaşıldığından kamu kaynağı olan Çiftliğin etkili ve verimli kullanılmak suretiyle ekonomiye kazandırılması gerekmektedir.
2024 yılı Ziraat Fakültesi Faaliyet Raporunda; öğrenci sayısının fazlalığı ve buna karşın uygulama olanaklarının azlığından bahsedilmesinden hareketle, Ege Üniversitesi Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliği Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 2’nci maddesinde; Çiftliğin amacının Ziraat Fakültesi öğrencilerinin staj ve uygulamalı çalışmalara olanak sağlamak olduğu dikkate alınarak Çiftlik arazisinin staj ve uygulama çalışmalarında kullanılması yararlı olacaktır.
Bunun yanı sıra, Ege Üniversitesi Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliği Yönetmeliği’nin 25.07.1976 tarih ve 15657 Sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında Yönetmelik’in günümüz şartlarına göre güncellenmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir.
Kamu İdaresince, tesisde bulunan sağım ünitesinde yeniden üretim yapılabilmesi amacıyla büyükbaş hayvan temin edebilmek için T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı ile görüşmelerde bulunulduğu, çiftlik arazisinin tamamının üretime kazandırılmasının planlandığı, eski tarihli Yönetmeliğin güncellenmesi çalışmalarına başlandığı, Ziraat Fakültesi öğrencilerinin staj ve uygulamalarının Çiftlikte yapılması için çalışmalar yapıldığı ifade edilmiştir
Sonuç olarak; Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliğinin etkili ve verimli kullanılarak ekonomiye kazandırılması; Ziraat Fakültesi öğrencilerinin staj ve uygulama çalışmalarını Çiftliğin arazisinde gerçekleştirebilmeleri için çalışma yapılması; eski tarihli olan Ege Üniversitesi Menemen Araştırma, Uygulama ve Üretim Çiftliği Yönetmeliği’nin günümüz şartlarına göre güncellenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.