|
ÖZET: Üniversiteye ait misafirhanenin, ihale yapılmadan ve kira bedeli belirlenmeden Döner Sermaye İşletmesi’ne devredildiği, ayrıca bu işletmenin elektrik, su ve ısınma giderlerinin üniversite bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, üniversitelerin gelir kaynaklarının belirlenmesini ve taşınmazların kullanımına ilişkin gelirlerin üniversite bütçesi ile ilişkilendirilmesini öngörmektedir. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, üniversite taşınmazlarının kiralanmasına yönelik işlemlerin bu kanuna tabi olduğunu vurgulamaktadır.
2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu, kamu idarelerinin sosyal tesislerinin giderlerinin, yalnızca bu tesislerden elde edilen gelirlerle karşılanması gerektiğini belirtmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu kurumlarının işletmelerinden elde edilen gelirlerin kullanımına dair düzenlemeleri yapma yetkisine sahiptir. Yapılan incelemelerde, üniversite misafirhanesinin ihale sürecine tabi olmadan işletildiği ve giderlerin özel bütçeden karşılandığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, üniversitelerin gelir getiren kiralama işlemlerini 2886 sayılı kanun çerçevesinde yürütmeleri gerektiğini göstermektedir. Taşınmazların açık ve şeffaf bir şekilde ihale edilmesi, döner sermaye işletmesinin işlettiği yerlerden kira bedeli alınması ve giderlerin doğru bir şekilde hesaplanarak ilgili bütçeden ödenmesi önem arz etmektedir. İdare, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için gerekli adımları atma sürecindedir. |
BULGU: Üniversiteye Ait Misafirhanenin Üniversitenin Bünyesinde Kurulan Döner Sermeye İşletmesine Bedelsiz Olarak Kullandırılması ve Elektrik, Su ve Isınma Giderlerinin Üniversite Bütçesinden Karşılanması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversiteye ait misafirhanenin ihale yapılmaksızın ve kira bedeli tespit edilmeden Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesine verildiği ve Turizm Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından işletildiği ayrıca söz konusu yerin ısınma, elektrik ve su giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Gelir kaynakları” başlıklı 55’inci maddesinde;
“Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;
Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
Kurumlarca yapılacak yardımlar,
Alınacak harç ve ücretler,
Yayın ve satış gelirleri,
Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.”
Denilerek Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan gelirlerin Üniversite bütçesi ile ilişkilendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1′ inci maddesinde;
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.”
Hükmüne yer verilerek Üniversite taşınmazlarının kiralanmasına yönelik işlemlerin Devlet İhale Kanunu’na tabi olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla bu Kanun kapsamında taşınmazların kullandırılması için ihaleye çıkılması gerekmektedir.
2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Mali kontrole ilişkin hükümler” başlıklı 8’inci maddesinin 7’nci fıkrasında merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderlerinin, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.
1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 220/A maddesinin j) bendinde; kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerden yararlanacak olanlardan alınacak bedelleri belirlemek, bu yerlerden elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile bunlara ilişkin düzenlemeleri yapmak yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü’ ne verilmiştir.
Her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan ‘Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliği’nin 7’nci maddesinde;
“Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.”
Düzenlemesine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede Üniversiteye ait misafirhanenin ihale yapılmaksızın ve kira bedeli tespit edilmeden Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesine verildiği görülmüş ve bu yerlerin ısınma, elektrik ve su giderlerinin Üniversite özel bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından, tespit edilen hususların düzeltilmesi ile ilgili gerekli işlemlerin başlatıldığı ifade edilmiştir.
Üniversitelerin gelir getirici kiralama işlerini 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yürütmeleri gerekmektedir. Buna göre Üniversiteye ait taşınmazların açık ve şeffaf bir şekilde ilgili kanun çerçevesinde ihalesinin yapılmasının yanı sıra, Döner Sermaye İşletmesinin işlettiği yerlerden kira bedeli veya elde edilen gelirlerden pay alınması gerektiği ayrıca giderlerinin de süzme sayaç yoluyla hesaplanıp Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü bütçesinden ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.