|
ÖZET: Üniversiteye ait uygulama otelinin, Muğla İli Ula İlçesi Akyaka Mahallesi’nde, ihalesiz ve bedelsiz bir şekilde Üniversitenin İktisadi İşletmesine devredildiği ve bu süreçte üniversite kaynaklarının usulsüz bir şekilde aktarıldığı belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını zorunlu kılmakta, kamu zararı tanımını ise mevzuata aykırı işlemlerle ilişkilendirmektedir. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, kamu idarelerinin alım ve satım işlemlerinin belirli kurallar çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetimler sonucunda, uygulama otelinin işletilmesinin Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ ve ilgili kanun hükümlerine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Üniversite personeli olarak istihdam edilen altı kişinin maaş ve sigorta giderleri, üniversite bütçesinden karşılanmış, bu durum kamu kaynaklarının yanlış kullanımı anlamına gelmiştir. Ayrıca, iktisadi işletmenin yönetim kurulu bulunmasına rağmen, ek personel istihdamı ile kaynakların israfına yol açıldığı görülmüştür. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde yönetilmesi gerektiği, uygulama otelinin ise ilgili mevzuat çerçevesinde işletilmesi gerektiği ortaya konmuştur. İlgili tüm tarafların, bu tür usulsüzlüklerin önlenmesi için gerekli önlemleri alması önem arz etmektedir. |
BULGU: Üniversiteye Ait Uygulama Otelinin İktisadi İşletmeye İhalesiz Ve Bedelsiz Olarak İşlettirilmesi ve Üniversite Kaynaklarının İktisadi İşletmeye Mevzuatına Aykırı Olarak Aktarılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversiteye ait Muğla İli Ula İlçesi Akyaka Mahallesinde bulunan uygulama otelinin ihalesiz ve bedelsiz olarak Üniversitenin İktisadi İşletmesine işlettirildiği ve Üniversite kaynaklarının iktisadi işletmeye aktarıldığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme zorunluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde aynen:
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”
hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanun’un 2’nci maddesinde de kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması, olarak tanımlanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde ise:
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” denilmektedir.
Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde ise aynen:
“Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında uyulacak usul ve esasları belirlemektir.” hükmüne yer verilmiştir.
Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin yukarıda yer verilen hükmü uyarınca, Üniversite bünyesinde kurulu uygulama otelinin bu tebliğ uyarınca işletilmesi esastır. Ancak, söz konusu uygulama oteli Üniversite İktisadi İşletmesi tarafından işletilmektedir.
2886 sayılı Kanun uyarınca, üniversitelerce gerçekleştirilecek kiralama işlemleri bu Kanun hükümlerine göre gerçekleştirilecektir. İktisadi işletmenin Üniversite bünyesinde kurulu olduğu ve ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığı dikkate alındığında söz konusu uygulama otelinin ihalesiz ve bedelsiz olarak iktisadi işletme tarafından işletilmesi doğru olarak kabul edilse bile, iktisadi işletmenin faaliyetlerinin Üniversitenin tabi olduğu harcama mevzuatına ve ilgili yasal düzenlemelere göre yürütülmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimlerde, Muğla ili Akyaka Mahallesinde bulunan ve Turizm Otelcilik Meslek Yüksek Okulu Bünyesinde kurulu bulunan uygulama oteli işletmesinin Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ ve 2886 sayılı Kanun hükümleri göz ardı edilerek ihalesiz ve bedelsiz olarak İktisadi İşletmeye verildiği, Üniversite personeli olan altı kişinin burada çalıştırılması suretiyle bu kişilere ödenen maaş sigorta vb. giderler vasıtasıyla Üniversite kaynaklarının aktarıldığı, tesisin işletilmesinden kaynaklanan ve iktisadi işletme tarafından karşılanması gereken bir takım giderlerin Üniversite bütçesinden karşılandığı, (Yapı İşleri Daire Başkanlığınca çeşitli tarihlerde alınan mal ve hizmet alımlarına ödenen tutar 275.284,39 TL) Üniversite tarafından herhangi bir yasal dayanağa sahip olmaksızın düzenlenen İktisadi İşletme Yönergesi ile ihdas edilen iktisadi işletme genel müdürü, genel müdür yardımcısı ve işletme müdürüne 2023 yılı içerisinde maaş, fazla çalışma ve sosyal güvenlik kurum karşılığı olarak 1.106.872,47 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Kaldı ki, yukarıda bahsi geçen iktisadi işletme yönergesi ile iktisadi işletme de zaten bir yönetim kurulu oluşturulmuştur. Yönergeye göre, biri başkan olmak üzere beş üyeden oluşan bir yönetim kurulu bulunmaktadır. Zaten beş yönetim kurulu üyesi bulunan bir iktisadi işletmede, genel müdür, genel müdür yardımcısı ve işletme müdürü adları altında personel istihdam edilmesi 5018 sayılı Kanun’un yukarıda da değinilen 8’inci maddesi ilkelerine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Nitekim, büyük ölçüde kamu kaynağı kullanılarak ve kira bedeli de ödenmeksizin işletilen uygulama oteli, söz konusu yönerge ile ihdas edilen kadrolara ödenen maaş, fazla çalışma ve sosyal güvenlik kurum karşılıkları sebebiyle zarar etmiştir. Dolayısıyla, kamu kaynakları 5018 sayılı Kanun’un yukarıda değinilen hükmüne aykırı olarak kullanılmıştır.
Kamu idaresi cevabında, iktisadi işletmenin Üniversite bünyesinde kurulu bir birim olduğu, dolayısıyla söz konusu yerin ihalesiz ve bedelsiz olarak işletilebileceği ifade edilmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere, her ne kadar iktisadi işletme Üniversite bünyesinde kurulmuş ve ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmasa da, Üniversitenin bir birimi gibi işletilmemekte, Üniversite muhasebe sistemi dışında faaliyet göstermektedir. Söz konusu iktisadi işletme harcama yaparken herhangi bir harcama mevzuatına tabi olmaksızın bağımsız bir işletme olarak davranmaktadır. Bunun yanı sıra, yukarıda da ifade edildiği üzere iktisadi işletmenin tüm zararı zaten bir yönetim kurulu varken istihdam edilen personelden kaynaklanmaktadır. Bu şekilde personel istihdam edilmesi bile açıkça bu işletmenin kamu idaresi bünyesinde faaliyet göstermediğinin göstergesidir.
Sonuç olarak, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakları etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanması ve söz konusu uygulama otelinin yukarıda bahsi geçen Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliği’ne göre işletilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.