Üniversiteye Tahsis Edilen Arazi ve Arsaların Muhasebe Kayıtlarının Doğruyu Yansıtmaması (Sayıştay)

BULGU: Üniversiteye Tahsis Edilen Arazi ve Arsaların Muhasebe Kayıtlarının Doğruyu Yansıtmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Sağlık Bilimleri Üniversitesine tahsis edilen arsa ve arazilerin değerinin muhasebe kayıtlarına doğru ve güvenilir şekilde yansımadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47’nci maddesinde kamu idarelerinin, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirmek amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine tahsis edebileceği hüküm altına alınmıştır. Tahsis işleminin konusu olan taşınmaz mal, kamu hizmetinin ifası amacıyla ilgili idarenin kullanımına bırakıldığından tahsis yapan ve yapılan idarelerin, bu kaynakların tam ve doğru olarak raporlanmasını teminen tahsis işlemini muhasebeleştirmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde, kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazların, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenlerin ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izleneceği,
Mezkûr Yönetmeliğin 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na ait “Hesabın niteliği” başlıklı 171’inci maddesinde, bu hesabın kamu idarelerinin her türlü arazi ve arsaları ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 172’nci maddesi beşinci fıkrasında ise, tahsise konu edilen arazi ve arsaların tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na borç, 500 Net Değer Hesabı’na alacak kaydedileceği,
Hüküm altına alınıştır.
Diğer taraftan, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde, Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazların bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı ve Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ait çalışmaların 31.12.2017 tarihine kadar tamamlaması gerektiği, bu tarihe kadar taşınmazların bulunabiliyorsa maliyet bedeliyle kayıtlara alınacağı, bulunamıyorsa 31.12.2017 tarihine kadar öncelikle emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı ve bu süre zarfı içerisinde rayiç bedelle ilgili çalışma yapılıp rayiçlerinin bulunması gerektiği, tahsise ilişkin muhasebe kaydına esas değeri tespit etme yükümlülüğünün lehine tahsis yapılan kamu idaresine ait olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, Üniversitenin tahsisli olarak kullandığı arsa ve arazilerin muhasebe kayıtlarında iz bedeli ile izlendiği ve henüz rayiç tespit çalışmalarının yapılmadığı, taşınmazların kaydına dair formların ve icmallerin olmaması sebebiyle de 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na ilişkin sağlıklı verilere ulaşılamadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda ivedilikle gerekli iş ve işlemlerin yapılması ve söz konusu taşınmazların mevzuata uygun olarak kayıtlarda görünmesine imkân sağlanması gerekmektedir.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir. Söz konusu tespit; kurum tarafından 29.04.2024 tarih ve 7036 sayılı muhasebe işlem fişi ile düzeltilmiştir
Söz konusu düzeltme kaydı 2024 yılında yapıldığından, bulgu konusu hata tutarı 2023 yılı mali tabloları açısından geçerliliğini korumaktadır.

SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ DÖNER
SERMAYE İŞLETMESİ
2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 12
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 14
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 15
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 15
DENETİM GÖRÜŞÜ 15
DENETİM BULGULARI 16
KISALTMALAR
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
1. Döviz Hesabının Bakiyesi ile Bankalardan Alınan Yılsonu Hesap Özetleri Toplam Bakiyesinin Tutarsız Olması
2. Üniversitenin Ortağı Olduğu Şirkete Döner Sermaye Bütçesinden Aktarılan Tutarların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
B. Diğer Bulgular
Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. Maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik kapsamında, 05 Aralık 2016 tarih ve 29909 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği ile kurulmuştur.
Adı geçen Yönetmelik, 23 Mayıs 2021 tarih ve 31489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği ile değişikliğe uğramıştır.
Döner Sermaye İşletmesi, Yönetmelik’in 4. maddesinde sayılan ve aşağıda yer verilen faaliyetleri yürüterek gelir elde etmektedir:
Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak, seminer, konferans, sempozyumlar düzenlemek, kurslar açmak,
Sağlık bilimleri ile ilgili eğitim ve araştırma projeleri düzenlemek,
Sağlık hizmeti sunumu kapsamı dışındaki bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak,
ç) Faaliyet alanı ile ilgili her türlü danışmanlık, analiz, sentez, bakım onarım, iş değerlendirmesi ve organizasyonu yapmak, deneyle kurumsal raporlar ve bunlarla ilgili görüş ve öneriler sunmak, işletme hesapları ve fizibilite raporları hazırlamak,
Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler, laboratuvar ve her çeşit muayene, tetkik, tahlil, tedavi, ameliyat, analiz, her türlü sağlık hizmetleri ile yataklı ve yataksız sabit ve geçici kuruluşları işletmek,
Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek birimlerin faaliyet alanları ile sınırlı olmak üzere iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri pazarlamak, satış ve teşhir yerleri açmak,
Çoklu ortam öğretim materyali geliştirme, eğitim yazılımı hazırlama, merkezi sınav destek hizmetleri ile elektronik içerik yayımcılığı hizmetleri sağlamak,
Elektronik dizgi ve çoğaltma sistemleriyle kitap ve her türlü matbu evrak basmak, cilt ve matbaa işleri yapmak, renkli renksiz reprodüksiyon, kitap satış ve fotokopi işleri yapmak, faaliyet alanı ile ilgili her türlü yayım ve basım işlerini yapmak.
Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları da esas alınarak yapılan ek ödemelerde, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı dokuzdur.
İşletme Müdürlüğünde; işletme müdürü, bir uzman, bir idari memur ve bir sürekli işçi hizmet vermektedir.
Saymanlık Müdürlüğünde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli saymanlık müdürü, dokuz uzman ve iki memur bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2023 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır.
Başlangıç bütçesinde 31.127.069,76 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır. Yıl içerisinde ek bütçe yapılmamıştır.
İşletmenin 2023 yılında 12.818.143,56 TL bütçe giderine karşılık 19.268.262,62 TL bütçe geliri elde ettiği anlaşılmıştır.
İşletmede 2023 yılı gelir tablosuna göre 19.206.910,9 TL gelir elde edilmiş, 12.756.791,84 TL gider gerçekleşmiş ve dönem 6.450.119,06 TL kârla tamamlanmıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütülmektedir.
Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
•Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu.
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.