|
ÖZET: Üniversiteye tahsisli Hazine taşınmazlarının kiralama ihalelerinde, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre yalnızca bir firmanın davet edildiği ve bu firmalarla sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir. İhalelere sadece tek bir firmanın katılması, rekabetin sağlanmadığını ve bu durumun Devlet İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olduğunu göstermektedir. İhalelerde rekabetin sağlanması, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını destekleyen önemli bir unsurdur.
İlgili raporda, pazarlık usulüyle kiralanan 12 iş yerinin her birine yalnızca bir firmanın davet edildiği belirtilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin kira gelirlerini artırma potansiyelini sınırlamakta ve verimlilik ilkesine aykırı eylemlere yol açmaktadır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu kaynaklarının etkili bir şekilde yönetilmesi ve kullanılması, üst yöneticilerin sorumluluğundadır. Kamu idaresi, gelecekteki ihalelerde birden fazla firmanın davet edileceğini belirtmiş ve bu konuda bulguyu kabul etmiştir. Bu bağlamda, ilerleyen dönemlerde rekabetin artırılması amacıyla birden fazla firmanın çağrılmasına özen gösterilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Üniversiteye Tahsisli Hazine Taşınmazlarının Kiralama İhalelerinde Rekabetin Sağlanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversiteye Tahsisli Hazine Taşınmazlarının kiralanması ihalelerine sadece 1 adet firmanın(ihale bazında) çağrıldığı, ihalelerin de çağrılan firmalar tarafından alındığı görülmüştür.
Pazarlık usulü ile kiraya verilen bir kısım ticari alanlar için ihalelere yalnızca 1 adet firma davet edilmiş, yapılan davet sonucunda da çağrılan firmalar ile sözleşme imzalanmıştır. Bilindiği üzere, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’ nun “İlkeler” başlıklı 2 nci maddesinde; “ Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.” denilmiştir. Söz konusu Kanun hükmüne bakıldığında, ihalelerde rekabetin sağlanması Devlet İhale Kanunu’nun temel ilkelerindendir.
Aşağıdaki tabloda sadece 1 adet firma çağrılarak ihale edilen yerlerin listesine yer verilmiştir;
Tablo 12: İhale Edilen Yerlerin Listesi
| İş Yeri | Faaliyet Türü | Sözleşme Tutarı(TL) | Ödeme Şekli | Davet Sayısı |
| Durak Alanı Oto Yıkama Yeri | Oto Yıkama Yeri | 18.600,00 | Aylık | 1 |
| İşletme Fak. Fotokopi Hizm. Yeri | Fotokopi Hizmetleri | 26.400,00 | Aylık | 1 |
| Kitabevi Yeri (Çarşı 14 Nolu İşyeri) | Kitabevi | 28.800,00 | Aylık | 1 |
| Kırtasiye Yeri (Çarşı 5 Nolu İşyeri) | Kırtasiye | 35.400,00 | Aylık | 1 |
| Bay Kuaför Yeri (Çarşı 13 Nolu İşyeri) | Bay Kuaför | 15.600,00 | Aylık | 1 |
| Bayan Kuaför Yeri (Çarşı 15 Nolu İşyeri) | Bayan Kuaför | 16.200,00 | Aylık | 1 |
| Fotokopi Hizmetleri Yeri (Çarşı 12 Nolu İşyeri) | Fotokopi Hizmetleri | 25.200,00 | Aylık | 1 |
| Fotoğraf Stüdyosu Yeri (Çarşı 16 Nolu İşyeri) | Fotoğraf Stüdyosu | 21.600,00 | Aylık | 1 |
| Pide ve Börek Salonu Yeri (Çarşı 9 Nolu İşyeri) | Börek Salonu Yeri | 54.000,00 | Aylık | 1 |
| Teknoloji Market Yeri (Çarşı 2 Nolu İşyeri) | Teknoloji Market | 25.200,00 | Aylık | 1 |
| Patso Burger Salonu Yeri (Çarşı 8 Nolu İşyeri) | Burger Salonu | 55.200,00 | Aylık | 1 |
| Pastane Yeri (Çarşı 18 Nolu İşyeri) | Pastane | 112.200,00 | Aylık | 1 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, 12 adet işyerinin pazarlık usulü ile ihale edilmesinde ihaleye yalnızca 1 adet firma davet edilmiş, söz konusu davet üzerine de firmalarla kira sözleşmeleri imzalanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11 inci maddesinde; üst yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Aynı Kanun’un 8 inci maddesinde de; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’ un 48 inci maddesinin son fıkrasında ise; kamu idarelerine ait malların edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemlerinin, verimlilik ilkesine göre yapılacağı ve bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olduğu vurgulanmıştır.
Kiralama ihalelerine, sadece 1 adet firmanın çağrılması ile rekabetin yeterince sağlanamayacağı açıktır. Bu durum idarenin kira gelirlerinin yeterince artmasına engel olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, yeni yapılan ihalelerde birden fazla firmanın çağrılacağından bahsedilmiş ve bulguya iştirak edilmiştir. Bu minvalde, gelecek dönemlerde yapılacak ihalelerde birden fazla firmanın çağrılarak rekabetin sağlanmasına azâmi dikkat edilmelidir.