Üniversiteye Tahsisli Taşınmazların Kiraya Verilmesinde Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması (Sayıştay)

BULGU: Üniversiteye Tahsisli Taşınmazların Kiraya Verilmesinde Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Mülkiyeti Hazineye ait olup Üniversiteye tahsis edilen taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve Üniversite ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü arasında düzenlenen Protokol hükümlerine uyulmadığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler” başlıklı 74’üncü maddesinde; tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esaslarının Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirleneceği ifade edilmiştir.
Bu hükme istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in “Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler” başlıklı 70’inci maddesinin beşinci fıkrasında; Bakanlığın, bu taşınmazların üçüncü kişilere kiraya verilmesine ilişkin olarak adına tahsis yapılan İdarelerle protokol yapmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Bu yetkiye dayanılarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile Üniversite arasında, mülkiyeti Hazineye ait olan ve Üniversiteye tahsisli bulunan ve birlikte tasarruf edilmesi gereken taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerinin eğitim, sağlık ve sosyal amaçlı kullanılmak üzere işletilmesi veya işlettirilmesi, elde edilen gelirin tamamının Üniversitenin her çeşit mal ve hizmet alımları ile sermaye harcamalarında kullanılması kapsamında 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendi uyarınca kiraya verilebilmesi esas ve usullerini belirleyen bir Protokol düzenlenmiştir.
Bu Protokolde, Üniversite tarafından eğitim, sağlık ve sosyal amaçlı kullanılmak üzere kiraya verilebilecek bölümler kantin, kafeterya, büfe, fotokopi merkezi, taksi durağı vs. gibi geniş bir şekilde sayılmaktadır. Protokol kapsamındaki bu gibi yerlerin Üniversite tarafından 2886 sayılı Kanun ile bu Kanun’un 74’üncü maddesine istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kiraya verileceği ve kira sürelerinin 3 yıl olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte, bu taşınmazlar üzerinde otopark ve/veya reklam panosu gibi işler için ihaleye çıkılmayacağı ve/veya bu taşınmazlar üzerinde yeni inşaatlar yapılmayacağı da hüküm altına alınmıştır.
Denetimlerde, 2023 yılı içerisinde reklam panoları için kiralama yapıldığı, bununla birlikte geçmiş dönemlerde gerçekleştirilmiş olan ve halihazırda sözleşmeleri devam eden kampüs arazisinin otopark işletilmek üzere kiraya verilmesi, kampüs arazisi üzerinde sıfırdan bina inşaatı ve bazı taşınmazlar üzerinde restorasyon yapıldığı ve yaptırıldığı, bina inşaatı ve restorasyon yaptırılan yerlerin davet edilen tek firmaya inşaat maliyetlerinin karşılanması amacıyla tahmin edilen bedel usulüne uygun belirlenmeden ve 3 yıllık süre sınırlarına uyulmadan rekabet ve şeffaflık ilkesinden uzak bir şekilde 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendi kapsamında pazarlık usulüyle kiraya verildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, söz konusu olanın otopark ihalesi değil kampüse araç giriş çıkışlarının kontrolü ihalesi olduğu, üniversitenin sürdürülebilir yeşil kampüs projesi kapsamında karbon emisyonunun azaltılması kapsamında elektrikli araç giriş çıkışlarından hiçbir ücret alınmadığı, kampüse giriş çıkış yapacak araçların öğrenci ve akademisyen araçları olduğu, haricinde ilgisiz bir kişinin herhangi bir otoparka araç bırakır gibi park etmesinin mümkün olmadığı, Davutpaşa kampüsünün üç ilçe sınırının kesiştiği noktada bulunması sebebi ile sivil araçlarca Üniversite kampüsünün kestirme yol olarak kullanılmasının engellenmesi ile kontrol ve güvenliğin sağlanmasının amaçlandığı, mevzuata aykırı herhangi bir durum söz konusu olmadığı, üç yıllık süreye uymayan kiralamanın neresi olduğunun bulguda açık olarak belirtilmediği için bununla ilgili cevap verilemediği ifade edilmiştir.
Öncelikle otopark konusunda, işin sözleşmesinin kapsamı “Davutpaşa yerleşkesinde 7500 m2’lik açık otopark alanları ile bu alanlara giriş ve çıkışı sağlayan otomatik bariyer sistemlerinin 01.06.2023 – 01.06.2024 tarihleri arasında 1 (bir) yıl süre ile işletilmek üzere kiraya verilmesi” şeklinde tanımlanmıştır. Kampüs giriş çıkış kapılarında, Teknopark giriş çıkışı da dahil entegre bir şekilde bariyer ve plaka tanıma sistemi kurulmuştur ve kampüse giren araçların kampüs içerisinde bulunduğu süreler ücretlendirilmektedir. İhale sözleşme ve şartnamelerinde kampüse giriş çıkış yapabilecek araçlar belirlenmemiştir, kısıtlayıcı herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. Bu nedenle, söz konusu kiralama işlemi kampüs arazisinin otopark olarak işletilmek üzere kiraya verilmesi olup Protokol hükümlerine aykırıdır.
Öte yandan, güvenlik, sürdürülebilirlik, kampüsün sivil araçlarca kestirme yol olarak kullanılmasının önlenmesi veyahut bunun dışındaki diğer saiklerle, araç giriş ve çıkışlarının kontrolünün Üniversitenin ilgili daire başkanlığı eliyle yürütülmesi mümkündür. Bunlardan bir ücret alınacak ise bu da tamamen Üniversite geliri olarak değerlendirilebilir.
Protokole aykırı yapılan diğer işlemlerden reklam panoları ve dijital panoların kiraya verilmesi ihalelerinde 3 yıllık süre sınırına uyulmadığına dair herhangi bir tespit bulunmamaktadır. Söz konusu kiralamalar sadece Protokolün reklam panosu gibi işler için ihaleye çıkılmayacağı hükümlerine aykırıdır.
Bulguda açık olarak belirtilmediği ileri sürülen 3 yıllık süreye uymayan kiraya verme işlemleri ise süresi 60 ay olan Davutpaşa Okul Alanı Kiralaması işi ile davet edilen tek firmaya inşaat maliyetlerinin karşılanması amacıyla tahmin edilen bedel usulüne uygun belirlenmeden ve 96 ay süre ile 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendi kapsamında pazarlık usulüyle kiraya verilen zincir marketin bulunduğu mevcut iki katlı binadır. Söz konusu işlemler hem süre hem de taşınmazlar üzerinde yeni inşaatlar yapılmaması yönlerinden Protokol hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak; mülkiyeti Hazineye ait olup Üniversiteye tahsis edilen taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerinde 2886 sayılı Kanun ve Üniversite ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü arasında düzenlenen Protokol hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.