|
ÖZET: Üniversitenin Ziraat Fakültesi, çeşitli ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışını gerçekleştirmiştir. Bu ürünler arasında buğday, bal, tavuk, bitkisel yağ, tavuk yumurtası, bıldırcın yumurtası, meyve, sebze ve yonca bulunmaktadır. Sayıştay denetim raporları, bu ürünlerin üretim sürecinde ilgili muhasebe hesaplarının kullanılmadığını ve dolayısıyla Döner Sermaye İşletmesi’nin 2024 yılı bilançosuna eksik yansıtıldığını ortaya koymuştur.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 131 ve 132. maddeleri, üretim sonrası elde edilen mamullerin izlenmesi ve maliyetlerinin kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, denetimlerde, bu ürünlerin doğrudan satışa sunulmasıyla ilgili hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu ürünlerin öğrencilerin eğitimi için üretildiğini ve artan ürünlerin yönetim kurulu kararıyla satıldığını ifade etmiştir. Ancak, satışa hazır ürünlerin ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, üretimi yapılan mamullerin, ilgili maliyet hesapları da dahil olmak üzere, doğru bir şekilde kayıt altına alınması ve mali tablolara eksiksiz yansıması önem arz etmektedir. Bu durum, hem şeffaflık hem de hesap verebilirlik açısından kritik bir gereklilik oluşturmaktadır. |
BULGU: Üretilen ve Satışı Yapılan Muhtelif Ürünlerin İlgili Stok Kayıtlarına Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin Ziraat Fakültesinde satılmak üzere üretilen buğday, bal, tavuk, bitkisel yağ, tavuk yumurtası, bıldrıcın yumurtası, çeşitli meyve, sebze ve yonca gibi ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Denetimlerde; satılmak üzere üretimi yapılan satılmak üzere üretilen buğday, bal, tavuk, bitkisel yağ, tavuk yumurtası, bıldrıcın yumurtası, çeşitli meyve, sebze ve yonca gibi ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının yapıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır.
Kamu idaresi cevabında; söz konusu ürünlerin öğrencilerin eğitimi için üretilmekte olduğu, eğitim artığı kalan ürünlerin ise yönetim kurulu kararı ile fiyatlandırılarak maliyet hesapları kullanılmadan stok kaydına alınıp buradan da satışı yapıldığı ifade edilse de satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması gerekirdi.
Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.