|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, içme-kullanma suyu ve atık su bağlantısı olan abonelerin sayaçlarının üst üste iki veya daha fazla dönemde okunmadığını ve bu dönemlere ait faturalandırma yapılmadığını ortaya koymuştur. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, üst yöneticilerin kaynakların etkin ve verimli kullanımını sağlama, kayıpları önleme ve mali yönetim sisteminin işleyişini gözetme sorumluluğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, mali hizmetler birimi, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz tahakkuk ettirilmesinden sorumludur.
Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün yönetmeliklerine göre, su tüketimi tahakkuk ve tahsilat işlemleri, en fazla üç ayı geçmeyen dönemlerde gerçekleştirilmelidir. Abonelerin su ve atık su tüketim miktarları, sayaçların düzenli okunmasıyla belirlenerek, yürürlükteki tarifelere uygun olarak faturalandırılmalıdır. Ancak, yapılan denetimlerde, sayaçları okunmayan abonelerin sayısının oldukça yüksek olduğu ve bu durumun faturalandırma işlemlerini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. İdare, abone sayısındaki artışa rağmen sayaç okumakla görevli personel sayısında azalma yaşandığını belirtmiştir. Sayaç okumalarının etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için yeterli insan kaynağının sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Abonelerin su ve atık su tüketimlerinin doğru bir şekilde tespit edilmesi ve faturalandırılması, kurum gelirlerinin artırılması açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Üst Üste İki ve Daha Fazla Dönemde Sayacı Okunmayan, Faturalandırma Yapılmayan Abonelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İçme-kullanma suyu ve/veya atık su bağlantısı bulunan kişilerden bazılarının sayaçlarının üst üste iki ve/veya daha fazla dönemde okunmadığı, ilgili dönemlere ilişkin faturalandırma yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde;
“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde “Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.” hükmüne yer verilmiş, “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de “İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek” mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin;
“Tahakkuk ve tahsilat” başlıklı 13’üncü maddesinde “MARSU Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu Kararı ile su tüketimi tahakkuk ve tahsilâtlarını üst sınırı 3 ayı geçmeyen dönemlerde yapar. Sürelerin saptanmasında Genel Müdürlük yetkilidir.”
“Dönemsel tahakkuk” başlıklı 14’üncü maddesinde ise “Her abonenin tükettiği su ve atık su miktarı, sayaçları periyodik bir şekilde okunup, bir önceki okuma ile arasındaki fark alınarak tahakkuklara esas alınacak abone tüketimi bulunur. Su tüketim bedeli, atık su bedeli, bakım ücreti ve diğer yasal alacaklar gösterilerek yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk yapılıp, fatura düzenlenerek süresi içerisinde tahsil edilir.”
Denilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; üst yöneticiler sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu olup bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirmekle yükümlüdürler. Mali hizmetler birimi de Kanun’un 60’ıncı maddesi gereği gelirlerin tahakkuk ve tahsilatına ilişkin işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur. Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre de; su tüketimi tahakkuk ve tahsilâtlarının üst sınırı (3) ayı geçmeyen dönemlerde yapılması, abonelerin tükettiği su ve atık su miktarlarının, sayaçların periyodik şekilde okunarak bir önceki okuma ile güncel okuma arasındaki farkın esas alınması suretiyle tespit edilmesi, su tüketimi, atık su, bakım ücreti ve diğer yasal alacakların yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ettirilerek faturalarda gösterilen süreler içerisinde tahsil edilmesi gerekmektedir.
Aşağıdaki tabloda; MARSU Genel Müdürlüğünün hizmet verdiği su ve/veya atık su abonelerinden sayaçları periyodik şekilde okunmayan abone sayıları gösterilmiş olup (3) ila (12) dönem üst üste sayaç tüketim bilgisi okunmayan toplam abone sayısının 26.800 [(3) dönem üst üste okunmayan abone sayısı 4.557, (12) dönem üst üste okunmayan abone
sayısı 11.726], (2) dönem üst üste okunmayan abone sayısının ise 32.346 gibi çok daha yüksek bir sayı olduğu, sayaç tüketim bilgileri okunamayan söz konusu aboneler için faturalandırma ve tahakkuk işlemlerinin yapılamadığı görülmüştür.
Tablo 9: Düzenli Şekilde Okunmayan Sayaç-Abone Bilgileri
| Üst Üste Sayaç Okunmayan Dönem Sayısı | Abone Sayısı |
| 32.346 | |
| 4.557 | |
| 3.409 | |
| 1.197 | |
| 3.709 | |
| 11.726 | |
| 3-12 Arası | 26.804 |
İdarece söz konusu hususa ilişkin olarak verilen cevapta, yıllar içerisinde abone sayısındaki artışa rağmen sayaç okumayla görevli personel sayısında değişik sebeplerle azalma yaşandığı, sayaçları okunamayan abonelerin okuma işlemlerinin yeterli insan kaynağı ihtiyacının karşılanması ile birlikte gerçekleştirilebileceği ifade edilmiştir.
Aboneler tarafından tüketilen/kullanılan su ve atık su miktarlarının, Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri ve kurum yönetimince alınan kararlar gereği sayaçların periyodik şekilde okunması suretiyle tespit edilerek faturalandırılması, kurum gelirlerinin yürürlükteki tarifelere göre ve Yönetmelik’le belirlenen azami sürelerde tahakkuk ettirilerek süresi içerisinde tahsil edilmesi, gelirlerin tahakkuk ve tahsiline ilişkin iş ve işlemlerde 5018 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine riayet edilmesi gerekmektedir.